[ امروز : دوشنبه 18 فروردين 1399 ]

نحوه كاربرد سموم در خاك

مقدمه
كاربرد مواد شيميايي مختلف، از جمله سموم يا آفتكش‌ها (Pesticides) در خاك مزاياي زيادي دارد. از جمله اين مزايا مي‌توان به دوام بيشتر، حفاظت در برابر اشعه ماوراء بنفش، كاربرد سريع، هزينه كارگري كم، تاثير زيست محيطي مناسب و امكان هدف قرار دادن يك منطقه خاص اشاره كرد. در مقابل، كاربرد سموم در خاك مستلزم اين است كه آن ماده داراي خواص فيزيكي شيميايي خاصي باشد، بنابراين تعداد معدودي از سموم براي مصرف در خاك مناسب هستند. علاوه بر اين، كاربرد سموم در خاك به تكنيك خاص و زمانبندي مصرف نياز دارد. اين موارد تحت تاثير روابط خاك و آب (Soil-water relation)، مجموعه خاك- گياه- هوا (Soil-plant –atmosphere continum) و نحوه حركت سموم همراه آب موجود در خاك قرار دارند. مقدار مورد نياز سم بستگي به هدف كاربرد آن دارد. به طور كلي سموم به دو منظور در خاك مصرف مي‌شوند:
الف) تيمار خاك، كه جهت كنترل علف‌هاي هرز، آفات و بيماريهاي خاكزاد انجام مي‌گيرد.
ب) تيمار محصول، كه سم جذب ريشه‌ها مي‌شود و اين مواد به طور سيستميك گياهان را در برابر آفات و بيماريهاي هوازاد (روي اندام‌هاي هوايي( حفاظت مي‌نمايد.

اين دو رهيافت داراي خواص مشترك و اختلافاتي مي‌باشند. تجهيزات لازم در هر دو مشابه است، اما زمان بندي مصرف سم در آنها متفاوت است. غالبا كاربرد سموم در خاك يك تيمار پيشگيري است كه عملا محصول را از خطرات بالقوه، يعني آفات و بيماريهایي كه ممكن است محصول را تهديد نمايند، حفاظت مي‌كند. در اين مورد شرايط اقليمي و عوامل كنترل كننده رشد و نمو آفت، بيماري و يا علف‌هرز با كارايي سم مورد استفاده تداخل پيدا مي‌كند. بنابراين شناخت عوامل موثر بر كاربرد سموم در خاك در خصوص تصميم‌گيري براي مصرف اين مواد ضروري است. در اينجا به اختصار در مورد روابط خاك- آب- گياه بحث مي‌شود.

روابط بين خاك، آب و گياه
خاك از ذرات جامد سنگ‌هاي كوچك، ذرات معدني و مواد آلي تشكيل شده است. نسبت ذرات با اندازه‌هاي مختلف بافت (Texture) خاك را تعيين مي‌نمايد. فضاي خالي بين ذرات خاك تخلخل يا خلل و فرج خاك (Soil voids) ناميده مي‌شود كه اساساً شامل حفرات (Pores) مي‌باشد. وقتي خاك به نقطه اشباع (Saturation point) مي‌رسد همه خلل و فرج خاك با آب پر مي‌شوند. اين حالت پس از بارندگي سنگين يا بارندگي طولاني و يا آبياري اضافي (Overirrigation) مزارع رخ مي‌دهد. گياهان مي‌توانند آب موجود در حفرات كوچك با اندازه قطر بين 60 تا 2/0 ميكرومتر را جذب نمايند. آب موجود در اين حفرات را در اصطلاح آب در دسترس گياه (Plant available water) مي‌نامند. زماني كه همه اين حفرات از آب تخليه شوند، خاك به نقطه پژمردگي دائم (Permanent wilting point) رسيده است. مقدار آب در دسترس گياه اساسا به بافت خاك بستگي دارد. خاك‌هاي شني كه نسبت بالايي از ذرات درشت دارند اساساً حفرات بزرگي را مي‌سازند، در حاليكه خاك‌هاي رسي با داشتن نسبت بالايي از ذرات كوچك اساساً حفرات كوچك و ريز را مي‌سازند. نتيجه اينكه خاك‌هاي شني اشباع مقدار زيادي از آب را به واسطه زهكشي از دست مي‌دهند، زيرا كه بالغ بر 29 درصد حجم كل اين خاك از حفرات درشت تشكيل شده است .در مقابل در خاك‌هاي رسي فقط 6 درصد حجم كل خاك از حفرات درشت تشكيل شده است اما 22 درصد آن از حفرات ريز درست شده است. در مجموع بهترين شرايط براي رشد گياه درخاك‌هاي لومي كه 29 درصد آن را حفرات كوچك تشكيل مي‌دهد وجود دارد.
به هر حال در خاك خشك امكان ندارد تمام آب در دسترس گياه، بدون آنكه گياه دچار تنش خشكي شود، جذب گياه گردد. در اين حالت وقتي رطوبت خاك به نقطه پژمردگي دائم برسد ممكن است باعث مرگ گياه گردد. مقداري از آب در دسترس گياه كه مي‌تواند بدون ايجاد هر نوع تنش خشكي توسط گياه جذب شود در اصطلاح آب در دسترس سهل‌الوصول (Readily available water) ناميده مي‌شود. اين آب در حفرات با قطر بين 60 تا 1/5 ميكرومتر جاي دارد

زمانبندي كاربرد سموم در خاك
بر اساس روابط بين خاك، آب و گياه، سموم را بايستي زماني در خاك مصرف نمود كه رطوبت خاك در محدوده آب در دسترس سهل‌الوصول باشد. در واقع در خاك‌هاي اشباع ممكن است سم شسته شده و از دست برود و در خاك‌هاي خشك هم ممكن است سم به حالت محلول در نيايد. البته در محدوده آب در دسترس سهل‌الوصول زمانبندي كاربرد سم به حلاليت آن در آب و همچنين به هدف مورد نظر بستگي دارد. بنابراين:
موادي كه حلاليت در آب بيشتري دارند، در محدوده رطوبتي پايين و موادي كه حلاليت در آب كمتري دارند در محدوده رطوبتي بالا تاثير بهتري مي‌گذارند. البته به طور كلي مواد داراي حلاليت بالا در طيف وسيعي از رطوبت مي‌توانند تاثير مناسب داشته باشند.
زمانبندي كاربرد سموم در طي روز، در صورتي كه سم قبل از كاشت يا در زمان كاشت مصرف شود، تاثيري ندارد. در صورتي كه سم پس از كاشت مصرف شود دو حالت وجود دارد:
1) در صورتي كه كاربرد سم‌ در خاك عليه آفات و بيماريهاي هوازاد گياه باشد، كاربرد آن بايستي در زمان صبح انجام شود. اين امر جذب موثر سم توسط گياهان را تضمين مي‌كند، زيرا كه نرخ فتوسنتز در اواخر صبح و ابتداي بعدازظهر بالا است و اين به تبخير زياد و جريان آب در گياه به خاطر باز بودن روزنه‌ها منجر مي‌شود.
2) در صورتي كه كاربرد سم در خاك عليه آفات و بيماريهاي خاكزاد باشد يا جهت كنترل علف‌هاي هرز در مزرعه باشد، كاربرد آن بايستي در عصر انجام شود. كاربرد سم‌ در هنگام عصر اجازه مي‌دهد در طي شب و قبل از اينكه جريان مستقيم مواد به سمت ريشه‌ها در صبح آغاز شود، تا حدودي رسوب غير مستقيم آن در خاك رخ دهد. نحوه كاربرد سموم در خاك
كاربرد سموم در خاك به روش‌هاي مختلفي انجام مي‌گيرد:
الف) قبل از كاشت (Pre-plant): كه به دو صورت تيمار پخش گسترده (Broadcast) و يا تيمار نواري (Banded) استفاده مي‌شود.
ب) در زمان گياهچه‌اي قبل از نشاءكاري (Seedling pre-transplanting): كه به دو صورت فرو بردن سيني نشاء در محلول سم (Seedling tray dip) و يا سمپاشي روي نشاء‌ها (Seedling spary) انجام مي‌گيرد..
ج) در هنگام كاشت بذر (At seeding):كه به صورت تيمار نواري در شيار بذر (Into seed-furrow) اعمال مي‌گردد.
د) در زمان نشاءكاري (Transplanting) يا پس از كاشت (Post-planting): كه به دو صورت تيمار تك تك گياهان (Individual plant) و يا مصرف سم همراه با آب آبياري است كه اصطلاحاً سم‌آبياري يا Chemigation ناميده مي‌شود. تيمار تك تك گياهان به دو روش مصرف يا پاشيدن گرانول (Granule) و يا ريختن محلول سم در پاي گياه (Drench) انجام مي‌گيرد.
در اين قسمت به تفصيل در مورد هر يك از روش‌هاي كابرد سموم در خاك بحث مي‌شود.

الف) تيمار خاك قبل از كاشت:
تيمارهاي قبل از كاشت عليه آفات و بيماريهاي خاكزاد از جمله قارچ‌ها، نماتدها و همچنين علف‌هاي هرز انجام مي‌گيرد. اين كار معمولا به صورت ضدعفوني يا تدخين (Fumigation) خاك انجام مي‌گيرد. تركيبات تدخين كننده خاك (Soil fumigant) معمولا فرار هستند وخواص تركيبات مدرن را ندارند، اما انتظار مي‌رود كه در آينده تركيبات تدخين كننده جديدي ارائه شوند كه غير فرار باشند. تركيبات تدخين كننده خاك بسته به هدف كاربرد و خواص فيزيكي شيميايي آنها، به صورت مايع يا گرانول فرموله (بسته‌بندي) مي‌شوند.

روش پخش گسترده و يا نواري سم: تيمار خاك قبل از كاشت به دو صورت انجام مي‌گيرد: پخش گسترده سم، كه كل سطح مزرعه تيمار مي‌گردد و يا پخش نواري سم، كه بستر كاشت يا منطقه ريشه (Rhizospher) گياهي كه در آينده قرار است كاشته شود تيمار مي‌گردد.
سمومي كه فرمولاسيون مايع دارند را مي‌توان به هر دو صورت پخش گسترده و يا پخش نواري استفاده كرد،‌ اما سموم گرانول را مي‌توان در مزارع بزرگ به وسيله دستگاههاي پخش گرانول (Spreader) يا در مزارع كوچك با دست پخش كرد. به منظور توزيع يكنواخت گرانول، بايد در هر متر مربع بيش از 3 تا 5 گرم آن مصرف شود. چنانچه لازم است دز مصرف (Dose) گرانول كمتر باشد، بايستي گرانول‌ها را با يك ماده مناسب خنثي مخلوط كرد تا به تراكم مطلوب برسد. معمولاً گرانول‌ها را در منطقه ريشه گياهي كه قرار است كشت شود، يعني عمق 10 تا 15 سانتيمتري خاك قرار مي‌دهند و سپس آنها را با استفاده از روتيواتور و يا ديسك با خاك مخلوط مي‌نمايند.
براي تاثير بهتر سم، رطوبت خاك در زمان مصرف سم بايد در حد ظرفيت مزرعه باشد. كاربرد سموم در خاك خشك چندان موثر نيست، زيرا كه مقادير زيادي از سم حل نشده باقي مانده و همچنين تاثير يا كارايي آنها كم خواهد شد. از سوي ديگر كاربرد آنها در خاك اشباع ممكن است باعث شود سم از منطقه ريشه خارج و احتمالاً آبشويي گردد. بدين ترتيب بهتر است در خاك‌هاي خيس، قبل از كاربرد سم 2 تا 3 روز فرصت داده شود تا خاك خشك شود. همچنين در خاك‌هاي خشك قبل از كاربرد سم بهتر است آبياري انجام شود.
در گذشته ضدعفوني خاك با استفاده از تركيبات زنده‌كش (Biocides) انجام مي‌گرفت كه به دليل گياهسوزي باعث خسارت محصول مي‌گرديد. به منظور اجتناب از گياهسوزي بايد اين نوع تركيبات قبل از كاشت گياه استفاده شوند. در حال حاضر تركيبات جديدتري به بازار ارائه شده‌اند كه اختصاصي‌تر مي‌باشند و مشكل گياهسوزي كمتري دارند، هر چند هنوز برخي از علف‌كش‌ها مشكل گياهسوزي دارند. بنابراين مي‌توان اين نوع تركيبات جديد را قبل از كاشت، در زمان كاشت يا در صورت لزوم حتي پس از كاشت نيز مصرف نمود.

ب) تيمار خاك قبل از نشاءكاري: تيمار خاك قبل از نشاءكاري به دو صورت انجام مي‌گيرد: فرو بردن سيني نشاء در محلول سم و سمپاشي روي گياهچه‌ها.

1- روش فرو بردن سيني نشاء در محلول سم: در اين حالت گياهچه‌هاي موجود در سيني نشاء را يك تا دو روز قبل از نشاءكاري در محلول سم فرو مي‌برند. جهت حصول اطمينان از اينكه محلول سم در حد مناسب جذب گياه خواهد شود، بايستي خاك بستر نشاءها خشك باشد و سيني‌ها بايد حداقل 10 تا 20 ثانيه در محلول قرار داشته باشند. در اين روش مي‌توان از تركيبات سيستميك براي حفاظت اندامهاي هوايي گياه در برابر آفات و بيماريها استفاده نمود. همچنين از اين روش مي توان براي حفاظت ريشه گياه در مقابل آفات خاكزي مانند نماتدها استفاده نمود. مثال: ضدعفوني گياهچه‌هاي طالبي
براي نشاء محصول با تراكم حدود 22000 بوته در هكتار، 136 سيني نشاء (162 گياهچه در هر سيني) لازم است. مراحل كاليبراسيون و مصرف سم به شرح زير مي‌باشد
 ابتدا يك فويل پلاستيكي را در يك چارچوب با ارتفاع در زير سيني قرار دهيد به طوريكه ابعاد فويل كمي بزرگتر از اندازه سيني باشد.
براي اندازه گيري مقدار جذب محلول سم 1000 ميلي‌ليتر آب را روي فويل پلاستيكي درون چارچوب بريزيد. سپس سيني نشاء را براي 10 تا 20 ثانيه در آن فرو ببريد. مقدار حجم آب باقيمانده روي فويل را محاسبه كنيد. اگر 400 ميلي‌متر آب روي فويل باقي مانده باشد حجم آب جذب شده براي هر سيني 600 ميلي ليتر خواهد بود.
مقدار مورد نياز سم براي هر سيني را محاسبه كنيد: مثلا اگر دز توصيه شده سم 400 گرم در هكتار باشد، معادل 400 گرم براي 136 سيني خواهد بود و بنابراين براي هر سيني 3 گرم سم لازم است.
محلول سم را آماده نماييد: مثلا وقتي براي هر سيني 600 ميلي‌ليتر محلول سم لازم باشد، پس براي 136 سيني 81600 ميلي‌ليتر محلول سم يا آب همراه با 400 گرم سم لازم است.
 هر سيني را براي 10 تا 20 ثانيه، يك روز قبل از نشاءكاري در محلول سم فرو ببريد.

2- روش سمپاشي گياهچه‌ها: در اين روش به منظور اطمينان از سرريز شدن سم در خاك، بايستي سم در آب كافي حل شده باشد. محلول سم را 1 تا 2 روز قبل از نشاءكاري روي گياهچه‌هاي موجود در خاك يا موجود در سيني نشاء بپاشيد
براي كاشت كاهو با تراكم 1600 بوته در هكتار معادل 167 سيني در هكتار (96 گياهچه در هر سيني) لازم است. مراحل كاليبراسيون و مصرف سم به قرار زير است
 دز سم را محاسبه كنيد: مثلاً اگر دز توصيه شده 800 گرم در هكتار باشد، معادل 800 گرم در 167 سيني خواهد بود كه براي هر سيني 8/4 گرم سم لازم است.
محلول سم را آماده كنيد: مثلا وقتي براي خيس كردن بوته‌هاي هر سيني 600 ميلي‌ليتر آب لازم باشد،‌ براي 167 سيني حدود 100 ليتر آب همراه با 800 گرم سم لازم است.
سيني‌ها را در يك يا دو رديف كنار هم قرار دهيد.
Ì با حركت عقب و جلو محلول سم را به طور مساوي روي سيني‌ها توزيع نماييد.
بهترين نتيجه زماني بدست مي‌آيد كه خاك بستر گياهچه‌ها خشك باشد و پس از نشاءكاري آن را آبياري نمايند. در هر حال، در اين روش ميزان رطوبت خاك پس از نشاءكاري نسبت به ساير روش‌هاي كاربرد سم در خاك اهميت كمتري دارد، زيرا كه در اين روش سم قبلا در منطقه ريشه قرار گرفته است.
ج) تيمار خاك در زمان كاشت بذر:
در اين روش سم را مي‌توان به صورت نواري در شيار بذر قرار داد. به اين منظور در مزارع بزرگ معمولا از ماشين‌هاي مخصوص استفاده مي‌شود. در مزارع كوچك مي‌توان سمومي با فرمولاسيون مايع را با استفاده از يك سمپاش پشتي (Knapsack sprayer) و سموم با فرمولاسيون جامد را با دست به صورت نواري پخش نمود. در اين روش نيازي به تنظيم رطوبت خاك نيست زيرا كه اصولا در زمان كاشت بذر معمولا رطوبت خاك هم براي جوانه‌زني و هم براي مصرف سم در خاك مناسب است.

تيمار خاك به صورت سمپاشي نواري در شيار بذر: در اين روش بلافاصله قبل از كاشت يا در زمان بذركاري و قبل از پر كردن شيار بذر سم در شيار بذر و روي بذور قرار داده مي‌شود. به اين منظور از محلول سم كه با حجم كم آب مثلا 200 تا 400 ليتر در هكتار تهيه شده باشد‌، استفاده مي‌شود (به قسمت تيمار خاك قبل از كاشت مراجعه شود). در صورت استفاده از گرانول، بايستي آنها را به طور دستي در شيار بذر قرار داد. در صورتي كه دستگاه خاص براي سمپاشي نواري در دسترس نباشد، مي توان از يك سمپاش گاز فشرده (Compressed gas sprayer) كه داراي يك تفنگ پاشش (Spray gun) ‌باشد استفاده كرد

كاربرد سم در شيار بذر مي‌تواند بذور را طي دوره جوانه‌زني و مراحل اوليه رشد حفاظت كند. در صورتي كه حجم محلول سم مورد استفاده كم باشد، رطوبت موجود در خاك كه براي جوانه‌زدن بذور تامين شده است، محيط مناسبي رابرای تاثير سم فراهم مي‌نمايد.. طي دوره جوانه‌زني بذر، سم در منطقه ريشه خواهد ماند و بنابراين سموم سيستميك فرصت جذب شدن توسط گياه را خواهند شد. در مقابل، چنانچه حجم آب در محلول سم زياد باشد يا خاك خيس باشد، ممكن است سم به عمق پايينتر خاك حركت كرده و به لايه‌هاي زير بستر بذر برسد و بدين ترتيب تاثير آن كاهش يابد.
د) تيمار خاك در زمان نشاءكاري يا پس از كاشت:
تيمار خاك پس از كاشت يا انتقال نشاء به دو صورت مي‌باشد. 1- تيمار تك تك گياهان: اين روش به دو صورت ريختن محلول سم در پاي گياه و يا پاشيدن گرانول تقسيم مي‌گردد.

1-1- روش ريختن محلول سم: در اين روش محلول سم به طور مستقيم پاي بوته يا گياه ريخته مي‌شود به طوري كه خاك پاي گياه خيس شود. اين كار در دو زمان امكانپذير است. يكي در زمان نشاءكاري و در سوراخ كاشت بلافاصله قبل از نشاءكاري، كه به صورت ريختن محلول سم پاي گياه يا پاشيدن سم روي گياهچه‌ها انجام مي‌شود، و دوم چند روز يا چند هفته پس از نشاءكاري، كه به صورت ريختن محلول سم در قاعده ساقه گياه اعمال مي‌گردد.
حجم محلول سم لازم، به بافت و رطوبت واقعي خاك بستگي دارد. بدين ترتيب كه درخاك‌هاي رسي خشك حجم لازم بالغ بر 150-200 ميلي‌ليتر به ازاء گياه مي‌باشد، اما در خاك‌هاي شني يا خاك‌هاي با رطوبت بالا حجم لازم به حدود 40-50 ميلي‌ليتر مي‌رسد. در مورد محصولات آبي مي‌توان اين روش را با حجم محلول كمتر (20-40 ميلي‌ليتر) به شرح زير اجرا كرد:
در صورتي كه مزرعه آبياري اضافي شده باشد: سم يك تا دو روز پس از آخرين آبياري مصرف شود، به طوري كه رطوبت خاك در آن زمان در حد ظرفيت مزرعه باشد. و در صورت امكان فاصله زماني تا آبياري بعدي طولانيتر شود.
 در صورتي كه آبياري به نحو مطلوب انجام شده باشد: ترجيحاً سم در خاك خشك مصرف شود و آبياري پس از كاربرد سم انجام گيرد. ضمنا فاصله زماني تا آبياري بعدي طولانيتر گردد.
روش ريختن محلول سم را مي‌توان با وسايل مختلف انجام داد. يكي به وسيله ماشين مخصوصا در زمان نشاءكاري، يا با استفاده از سمپاش پشتي، و يا پاشش دستي با استفاده از يك فنجان. در خصوص سمپاش پشتي، تنظيم دز سم را مي‌توان با استفاده از تنظيم كننده روي دسته سمپاش (Stroke adjuster) يا با استفاده از دزسنج (Dosimeter) روي تفنگ پاشش انجام داد. در صورت در اختيار نداشتن سيستم تنظيم دز، مي‌توان با ثابت نگه‌داشتن فشار پاشش و پاشيدن براي يك دوره زماني معين مثلاً 2 ثانيه دز مصرف را تعيين نمود. به علاوه مي‌توان از نازل‌ها (Nozzles) و شيرهاي كنترل فشار نيز استفاده نمود. به هر حال براي هر نوع سمپاشي، با يا بدون سيستم تنظيم دز، بايستي قبل از هر دوره سمپاشي عمليات كاليبراسيون به شرح زير انجام گيرد.
 سمپاش را با آب پر كرده و آن را تحت فشار قرار دهيد.
 سمپاشي 20 گياه را با ريختن سم در يك ظرف شبيه سازي كنيد
 حجم آب مصرف شده را بر 20 تقسيم كرده تا حجم محلول مورد نياز براي خيس كردن هر گياه بدست آيد.
با دانستن تعداد بوته در هكتار و ميزان سمپاشي، ‌غلظت مورد نياز را تعيين نماييد.
 مقدار سم لازم براي يك سمپاش پشتي را محاسبه كنيد.

مثال: كاليبراسيون سمپاش پشتي بدون سيستم تنظيم دز:
 سمپاش را با آب پر كرده و آن را تحت فشار قرار دهيد.
 براي مدت 2 ثانيه دسته سمپاش را كشيده و اين عمل 20 بار تكرار كنيد. اگر حجم كل محلول برابر با 790 ميلي‌ليتر باشد، 40 ميلي‌ليتر محلول در هر بار كشيدن دسته سمپاش آزاد خواهد شد.
 اگر تراكم بوته در يك هكتار 16000 باشد، محلول سم مورد نياز براي هر هكتار 04/0 ليتر * 16000 يعني معادل 640 ليتر خواهد بود.
 اگر دز مصرف سم 400 گرم در هكتار باشد، اين مقدار سم با 640 ليتر آب استفاده مي‌گردد.
 اگر حجم سمپاش 16 ليتر باشد، براي هر بار سمپاشي 10 گرم از سم لازم خواهد بود.

1– 2- روش پاشيدن گرانول: از فرمولاسيون گرانول نيز مي‌توان براي سمپاشي تك تك گياهان استفاده كرد. رطوبت لازم درخاك براي اين روش شبيه روش ريختن محلول سم با حجم كم است. دز مصرف سم براي هر گياه را مي‌توان از تقسيم ميزان مصرف سم در هكتار بر تعداد بوته در هكتار محاسبه كرد. حجم گرانول لازم را مي‌توان با وزن كردن مقدار كل سم مورد نياز، مثلا براي 1000 گياه، در يك بشكه و سپس تقسيم آن بر 1000 تخمين زد. اگر حجم مورد استفاده براي هر گياه خيلي كم باشد بايستي گرانول با يك ماده خنثي كه داراي وزن حجمي شبيه سم مورد نظر باشد، مخلوط شود تا به حجم مناسب براي پاشيدن برسد. مثال: پاشيدن گرانول دريك مزرعه گوجه فرنگي
با تراكم 16000 بوته در هكتار و با دز مصرف يك كيلوگرم گرانول در هكتار، مراحل كاليبراسيون و مصرف به شرح زير است.
 ابتدا دز مصرف را تعيين نمايد: با احتساب1000 گرم گرانول براي 16000 بوته، معادل 0625/0 گرم گرانول براي هر گياه خواهد شد.
 حجم مصرف سم را با استفاده از يك استوانه مدرج تعيين نمائيد: براي 1000 بوته 5/62 گرم گرانول لازم است، كه حجم آن معادل 120 ميلي‌ليتر است. بنابراين حجم گرانول لازم براي هر بوته 12/0 ميلي‌ليتر مي‌باشد.

 حجمي كه عملا براي هر گیاه لازم است را تعيين كنيد: در عمل مقداري از سم كه همراه با حامل مناسب بايد مصرف گردد براي هر گياه يك ميلي‌ليتر مي‌باشد كه معادل حجم درب يك شيشه كوچك مي‌باشد.
 حامل مناسب با تراكم مناسب را به تركيب سم اضافه كنيد: به اين منظور ابتدا 5/62 گرم از گرانول (كه براي 1000 بوته مي‌باشد) را در يك استوانه مدرج ريخته و سپس حامل مناسب مثلا شن را تا رسيدن به حجم 120 ميلي‌ليتر به آن اضافه كنيد.
 براي ايجاد حالت معلق همگن از گرانول‌ها در شن، آن را كاملا مخلوط نماييد.
 به ازاء هر گياه يك ميلي‌ليتر از تركيب آماده شده را با استفاده از درب يك شيشه كوچك مصرف كنيد.

2- سم‌آبياري
مصرف انواع مختلف سموم اعم از قارچ‌كش، علف‌كش‌، حشره‌كش، نماتدكش و ..... در آب و از طريق سيستم آبياري را در اصطلاح سم‌آبياري گويند. البته واژه Chemigation به طور كلي شامل كاربرد هر نوع ماده شيميايي كشاورزي (Agricultural chemicals) در آب از طريق سيستم آبياري است. اين مواد شيميايي شامل انواع مختلف سموم، كودها، تنظيم كننده‌هاي خاك، مواد شيميايي بيولوژيك، و غيره مي‌باشند.
براي عمليات سم‌آبياري بايد كيفيت سيستم آبياري و مديريت آن مناسب باشد. اين شرايط، توزيع يكنواخت مواد شيميايي در سطح مزرعه يا محصول و انتقال موثر آن به منطقه ريشه، يعني جائي كه بايد سم مورد استفاده جذب گياه شود تا بتواند گياه را در برابر آفات و بيماريهاي خاكزي محافظت كند، تضمين مي‌نمايد. اگر كيفيت سيستم آبياري و مديريت آن ضعيف باشد، بايستي از مصرف سموم همراه آب آبياري خودداري شود و در عوض از روش‌هاي ديگر كه در بالا توضيح داد ه شد استفاده شود.
امكان و نحوه انجام عمليات سم‌آبياري بسته به نوع سيستم آبياري متفاوت است. در عمل مناسبترين سيستم‌هاي آبياري براي عمليات سم‌آبياري، آبياري باراني (Sprimkler irrigation) و آبياري قطره‌اي (Drip irrigation) مي‌باشند. در بين روش‌هاي مختلف آبياري باراني، سيستم آبياري باراني دوراني (Center pivot) مناسبتر از بقيه مي‌باشد. در واقع در سيستم آبياري باراني دوراني خطر بادبردگي (Drift) سم به محيط اطراف كمتر است و همچنين يكنواختي توزيع سم در اين سيستم بيشتر است. بنابراين اين سيستم براي عمليات سم‌آبياري بسيار مناسب مي‌باشد. با توجه به گسترش كاربرد و اهميت سيستم آبياري قطره‌اي در اينجا عمليات سم‌آبياري در اين سيستم بحث مي‌شود. سم‌آبياري در سيستم آبياري قطره‌اي
در سيستم آبياري قطره‌اي، آبياري با استفاده از قطره‌چكان‌هاي با دبي ثابت از كيفيت بالايي برخوردار است، زيرا كه اين نوع سيستم مستقل از پستي و بلندي زمين مي‌باشد. در مقابل قطره‌چكان‌هاي با دبي متغيير بايستي فقط در زمين‌هاي بدون شيب استفاده شوند. بنابراين سيستم با دبي ثابت را مي‌توان مستقل از وضعيت پستي و بلندي زمين براي عمليات سم‌آبياري استفاده نمود، ولي سيستم‌ با دبي متغيير را فقط در صورتي مي‌توان براي عمليات سم‌آبياري استفاده نمود كه قبلا از نظر توزيع يكنواخت سم در سطح مزرعه تست شده باشند. نحوه كاليبراسيون در سيستم آبياري قطره‌اي
 قبل از اينكه كاليبراسيون را شروع كنيد، سيستم آبياري را راه‌اندازي نمائيد تا همه قطره‌چكان‌ها ميزان آب يكساني را دريافت كنند و سيستم در حالت فشار كامل اجرا شود.
 يك ماده شوينده غليظ را به جاي محلول سم مورد نظر در تانك تزريق (مخزن) بريزيد. نكته مهم اين است كه حجم محلول شوينده با حجم محلول سم كه قرار است استفاده شود برابر باشد.
 يك لوله 30 سانتي‌متري قابل انعطاف را به نزديكترين قطره‌چكان به مركز تزريق، متصل كنيد و يك لوله 30 سانتي‌متري ديگر را به دورترين قطره‌چكان به مركز تزريق متصل نماييد. با خروج محلول شوينده از قطره‌چكان‌ها، كف توليد خواهد شد. هر دو اين قطره‌چكان‌ها را بايد زير نظر گرفته و فواصل زماني كه محلول شاخص از آنها خارج مي‌شود را تعيين نمود.
 به تزريق محلول شاخص ادامه داده و جريان محلول را از لوله‌هاي قابل انعطاف به يك محفظه متصل نماييد. سپس زماني را كه محلول شاخص براي اولين بار درمحفظه ديده مي‌شود و زماني كه محلول شاخص ديگر در محفظه ديده نمي‌شود تعيين كنيد.
در صورتي كه دوره تشخيص محلول شاخص بين نزديكترين و دورترين قطره‌چكان‌ها در محدوده 2 دقيقه باشد، پوشش محلول سم مطلوب در خاك مطلوب خواهد بود. در غير اين صورت بايد تنظيماتي انجام شود. به اين منظور بايستي از آب بيشتري استفاده شود تا محلول سم رقيقتر گردد و يا پمپ تزريق به نحوي تنظيم گردد كه سرعت جريان آب در سيستم كندتر شود. عمليات سم‌آبياري در سيستم آبياري قطره‌اي
ابتدا عمليات سم‌آبياري را با آب شروع نماييد به طوري كه لوله‌ها با آب پر شده و خاك خيس شود. براي ايجاد يك توزيع يكنواخت لازم است تزريق‌هاي متوالي هر كدام حداقل 15 دقيقه طول بكشد. زماني كه تزريق خاتمه يافت، ‌سيستم را يك يا دو بار با آب با مدت زمان معادل با مدت زمان تزريق شستشو دهيد تا سيستم آبياري تميز شده و سم مورد استفاده وارد خاك شود.
زمانبندي تزريق به حلاليت سم در آب و بافت خاك بستگي دارد. بدين ترتيب كه با افزايش ميزان حلاليت سم در آب و با افزايش مقدار شن، تزريق سم بايستي بيشتر در انتهاي چرخه آبياري (Irrigation cycle) انجام گيرد. اصولا در سيستم آبياري قطره‌اي فاصله بين قطره‌چكان‌ها، نحوه حركت آب در خاك، و زمانبندي كاربرد سم به بافت خاك بستگي دارد. براي اينكه سم در منطقه ريشه قرار بگيرد، در خاك‌هاي رسي سم بايستي در اواسط چرخه آبياري تزريق گردد، در حاليكه در خاك‌هاي شني تزريق بايستي در اواخر چرخه آبياري انجام شود. علاوه بر اين، فاصله بين قطره‌چكان‌ها در خاك رسي نسبت به خاك شني بايستي بيشتر باشد.
در مواردي كه در طي يك روز چندين چرخه آبياري كوتاه انجام مي‌گيرد، تزريق سم بايستي طي اولين يا دومين چرخه آبياري و در صبح انجام شود. براي اطمينان از اينكه سم جذب محصول شده است، بايستي فاصله زماني تا آبياري بعدي را طولانيتر كنيد. آبياري قطره‌اي براي آبياري كرتهاي كوچك مناسب است. كوتاهترين واحد آبياري يك رديف محصول است كه به اندازه طول يك بازوي جانبي سيستم آبياري باشد كه روي آن قطره‌چكان‌ها مستقر شده‌اند.
به طور آزمايشي مي‌توان عمليات سم‌آبياري را با استفاده از يك سمپاش پشتي شبيه‌سازي نمود به اين منظور تفنگ سمپاش را به بازوي جانبي سيستم آبياري متصل نماييد. ابتدا سمپاش را با آب پر كرده و با فشار آب را وارد بازوي جانبي سيستم آبياري نماييد. سپس محلول سم را در سمپاش وارد كرده و در نهايت دو بار آن را با آب شستشو دهيد.


منبع : http://ehsan-salahi.blogfa.com/post/602

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی