[ امروز : جمعه 15 فروردين 1399 ]

اثرات آفت كشها بر روی میوه ها

مقدمه:
در جهانى كه با كمبود منابع غذایى مواجه هستیم و مردمان بسیارى از گرسنگى رنج مى برند، دیگر كشاورزى به روش سنتى و فقط به عنوان شغلى براى امرار معاش تنها یك خانواده كارایى خود را از دست داده است. مقوله تامین غذا نگاه تازه اى به كشاورزى مى طلبد. پرورش گیاهان زراعى و باغى امروزه به عنوان یك فعالیت مهم و گسترده تولیدى به حساب مى آید. در این راستا ضرورت افزایش محصول اهمیت پیدا مى كند.
كشاورزى مدرن باید بتواند محصولات خود را از خطر نابودى حفظ كند تا غذاى میلیون ها گرسنه را در سراسر جهان تامین كند، براى نیل به این هدف و حفظ محصولات از گزند آفات، مقادیر زیادى آفت كش هر ساله در جهان مصرف مى شود كه علاوه بر آلودگى محیط زیست، سلامت مصرف كنندگان محصولات كشاورزى را نیز تهدید مى كند.
حقیقت این است كه همان طور كه امنیت غذایى یكى از مسائل مهم بشر امروز است، به موازات آن موضوع سلامت غذا نیز هر روز بیشتر از قبل مورد توجه مصرف كنندگان تولیدات كشاورزى قرار مى گیرد. هر چند جمعیت رو به رشد جهان و كمبود منابع غذایى و به تبع آن نیاز به تامین غذا براى ساكنان گرسنه زمین، حفظ تولیدات را از خطر نابودى در اثر خسارات آفات و بیمارى هاى گیاهى بیش از پیش اجتناب ناپذیر مى سازد، اما شیوه هاى مرسوم افزایش تولید (سمپاشى) براى بشر عصر ما هزینه هاى بسیارى سواى هزینه هاى اقتصادى داشته است.زارعان در همه جاى دنیا، به خصوص كشورهاى جهان سوم براى مبارزه با عوامل زنده كاهش تولید (آفات و بیمارى ها) ناچارند از انواع مواد شیمیایى آفت كش استفاده كنند. این شیوه مبارزه باعث بروز پدیده زیانبارى مى شود به نام «باقى مانده سموم»
(Pesticides Residues) در میوه ها، و غذاهاى انسان. این باقى مانده ها روى سطوح محصولات و حتى در داخل بافت میوه ها، سبزى ها و حتى دانه غلات تجمع خواهند كرد. هر چند شستن میوه یا گرفتن پوست آن هنگام مصرف مى تواند راهى باشد براى كاهش آلودگى اما این كاهش تنها شامل آلودگى هاى سطحى است چرا كه زدودن آفت كش هایى كه به درون بافت نفوذ كرده باشند (سموم سیستمیك) تقریباً غیرممكن است و بدین ترتیب است كه سلامت ما دچار تهدید جدى مى شود. نوشتارى كه پیش رو دارید، نگاهى هشدار آمیز دارد به این مهم.
• دوام آفت كش ها و دوره كارنس
امروزه حجم آفت كش هایى كه در مراحل تولید و انباردارى مواد غذایى با منشاء گیاهى توسط زارعان به خصوص در كشورهاى در حال توسعه به كار مى روند، بسیار وسیع است. كلمه آفت كش در این نوشتار به معناى كلى آن به كار رفته و شامل حشره كش ها، قارچ كش ها، علف كش ها، نماتدكش ها و... مى شود. محصولات تیمار شده با این مواد شیمیایى تا مدت ها مقادیرى از پس مانده سموم را در سطح یا عمق بافت خود دارا خواهد بود. این مواد حتى در محصولات فرآورى شده مانند آب سیب و یا رب گوجه فرنگى نیز كشف شده اند.
اكثر آفت كش ها داراى ثبات زیادى هستند و با داشتن تركیبات شیمیایى پیچیده به آسانى در طبیعت تجزیه نمى شوند. بنابراین ضمن تاثیر روى آفات گیاهى، آلودگى محیط زیست و تولیدات كشاورزى را نیز در پى خواهند داشت. سموم بادوامى مثل ددت و یا لیندین در خاك، آب، هوا و چربى انسان ها و حیوانات قابل ردیابى هستند. مصرف میوه ها و سبزى هایى كه حاوى این باقى مانده ها باشند، در درازمدت به مسمومیت مزمن انسان و حتى حیوانات اهلى مى انجامد. همین طور گوشت یا شیر دام هایى كه از گیاهان سمپاشى شده، تغذیه كرده اند نیز خطرات مشابهى براى انسان دارند. اینگونه مسمومیت در اثر مصرف مقادیر جزیى اما متوالى پسمانده هاى آفت كش ها در مواد غذایى اتفاق مى افتد. در ضمن اكثر مواد شیمیایى آفت زدا، سرطان زا بوده و به اعتقاد اكثر دانشمندان شیوع انواع بیمارى هاى جدید در جوامع امروز زنگ خطر را براى كاهش پسمانده ها در مواد غذایى انسان به صدا درآورده است. حال با این توضیحات شاید تعجب نكنید اگر حقیقتى را بشنوید: «در كشورهاى اروپایى، میوه هاى سمپاشى نشده حتى با وجود آفت زدگى گران تر هستند.» اما براى اینكه باقى مانده آفت كش ها، در اثر عوامل طبیعى نظیر تابش نور خورشید و یا بارندگى تجزیه و یا شسته شده و در نتیجه تا حدى از مقدار آنها در سطح میوه ها كاسته شود، تدبیرى اندیشیده شده است و آن رعایت یك دوره كارنس است. دوره كارنس فاصله زمانى بین آخرین سمپاشى تا برداشت محصول است. براى رعایت این دوره باید مدت زمانى قبل از برداشت محصول، كلیه عملیات سمپاشى در مزرعه یا باغ متوقف شود.
این فاصله زمانى بسته به نوع سم به كار رفته و نیز نوع محصول سمپاشى شده، متفاوت خواهد بود. رعایت كارنس به خصوص براى میوه هایى كه به مصرف تازه انسان مى رسند و همین طور سبزى ها و جالیز اهمیت بیشترى دارد. چرا كه محصولات جالیزى به دلیل داشتن مقادیر زیاد آب در بافت هاى خود استعداد نگهدارى مقادیر بیشترى از سموم را دارند. این در حالى است كه متاسفانه در كشور ما، زارعان و باغداران توجه لازم به این مهم را ندارند. چه بسیار دیده شده كه مثلاً محصول خیار را تنها یك روز قبل و یا حتى همان روز برداشت و سمپاشى مى كنند در صورتى كه براى محصولى مثل خیار باید بین ۳ تا ۷ روز قبل از برداشت سمپاشى قطع شود.
• معیارهایى براى تعیین مقدار سم در مواد غذایی
سازمان بهداشت جهانى (WHO) در مورد هر آفت كش «حد نهایى قابل تحمل از باقى مانده» (Maximum Residue limit) را به عنوان یك معیار تعریف كرده است. این حد كه به صورت PPM در وزن میوه هاى تازه بیان مى شود، در مورد هر محصول و یا سمى متفاوت است و عرضه محصولاتى كه بیش از آن حد را دارا باشند، غیرمجاز اعلام شده است. جالب است بدانید امروزه حد مجاز باقى مانده (MRL) براى اكثر محصولات «صفر» تعیین شده است به این معنا كه محصولات عرضه شده باید كاملاً عارى از هرگونه بقایاى سموم باشند.
علاوه بر معیار گفته شده در بالا، معیار دیگرى نیز در همین زمینه مطرح است: «میزان جذب قابل قبول روزانه.» این میزان نشان دهنده آن است كه یك انسان كامل بدون اینكه به عارضه یا ناراحتى دچار شود، چه مقدار از بقایاى سم را روزانه مى تواند تحمل كند. این مقدار برحسب میلى گرم در كیلوگرم وزن بدن محاسبه مى شود و در جوامع مختلف، متفاوت بوده و بستگى به عادات و رژیم غذایى و وضعیت اقلیمى دارد.
• میوه هاى مسموم
براى اینكه خطرات بقایاى سموم بیشتر قابل درك باشد، كافى است بدانیم كه محصول گیلاس تا هفت بار با مواد آفت كش اسپرى مى شود و یا اینكه لیمو را با ۲/۴-D یكى از تركیبات عمده سم مرگبارى كه در طول جنگ ویتنام براى از بین بردن جنگل ها به كار مى رفت، اسپرى مى كنند. آلودگى میوه ها و غذاى انسان به مواد شیمیایى ما را در معرض بلع مداوم تركیبات شیمیایى قرار مى دهد كه حتى گاهى فاقد بو، رنگ یا مزه اند و با آنكه میوه را به چشم ما خوشایند جلوه مى دهند اما خود بالقوه براى بدن ما سمى هستند. چه بسا بسیارى از مردم آگاهى نداشته باشند كه میوه هایى كه خریدارى مى كنند و به نظر تازه مى رسند، وارداتى بوده و براى نگهدارى طولانى مدت در انبار و به جهت تازه نگه داشتن با انواع مواد شیمیایى از جمله قارچ كش ها اسپرى شده اند. برخلاف قارچ كش هایى كه در مزارع توسط عوامل طبیعى مثل باران شسته مى شوند یا هنگام برداشت و نیز شست وشوى هنگام مصرف مقدار آنها كاهش پیدا مى كند، قارچ كش هاى به كار رفته در انبارها عمداً طورى ساخته مى شوند كه به راحتى زدوده نشوند، به طورى كه اغلب به وسیله پوشش موم اندودى محافظت مى شوند.


منبع : http://www.giahpezeshkut.blogfa.com/cat-5.aspx

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی