[ امروز : پنجشنبه 14 فروردين 1399 ]

مواد کمکی آفت کش ها

این دسته از مواد یا در فرموله کردن آفت کش ها مصرف می شوند و یا اینکه در مخازن سمپاش ها به محلول رقیق شده اضافه می شوند ، تا اختلاط و نیز کاربرد آنها را آسان کرده و گاهی میزان ماده موثر مصرفی را برای به دست آوردن یک کنترل مناسب کاهش  دهد . این ترکیبات بر اساس شرایط ناحیه ای به محلول اضافه می شوند و در بعضی موارد یک ماده چندین عمل را انجام می دهد .

این مواد را می توان به این صورت دسته بندی کرد :

1 - پخش کننده ها یا موادی که از نظر کشش سطحی فعالند: این دسته از مواد با کاهش دادن کشش سطحی موجب می شوند که محلول سم به خوبی با آب مخلوط شده و همچنین پوشش بهتری از قطرات ریز سم روی سطح سمپاشی شده تشکیل شود. ترکیباتی که از نظر کشش سطحی فعال هستند ، وقتی در غلظت کم در آب قرار می گیرند ، توسط مولکولهی آب احاطه می شوند ولی همراه با افزایش غلظت ، مولکول های تجمع یافته و به صورت یک توده خوشه مانند یا کروی در می آیند که به آن میسل می گویند . در این حالت بخش آبدوست مولکول به طرف آب اطراف و بخش چربی دوست ، به طرف داخل توده میسل میل می کند . 

مهمترین گروه های این مواد در زیر شرح داده شده اند:

1-1- امولسیون کننده ها: موادی هستند که باعث معلق شدن ذرات ریز روغن در آب می شوند. ساده ترین مواد این گروه صابون ها و دترژان ها می باشند.

1-2- تثبیت کننده ها : که با کم کردن اتصال بین ذرات مشابه باعث ثبات بیشتر محلول می شوند

1-3-عوامل خیس کننده - پهن کننده ها : به موادی گفته می شود که سطح تماس بین قطرات سم و سطح برگ را زیاد می کنند.

هر سه گروه شرح داده شده ، دارای یک خاصیت فیزیکوشیمیایی مشترک هستند . یعنی دارای یک بخش قطبی آبدوست و یک بخش غیر محلول نسبتا" آب گریز هستند. بنابراین در آب و روغن محلولند.

این مواد بر اساس بار الکتریکی بخش آبدوست به سه دسته تقسیم می شوند.

الف ) ترکیبات آنیونی

این ترکیبات در آب تشکیل یونهای منفی می دهند . غالب این ترکیبات از نوع سولفات ، فسفات و کاربوکسیلات اند . صابون معمولی از جمله این مواد است . یک نمونه دیگر این ترکیبات الکلی سولفاته با نام تجاری Dreft است.

این گونه مواد گرچه به آسانی قابل تهیه اند ولی با یونهای مثبت محلول در آب سخت ، داخل واکنش شده و نمک نامحلول می دهند . همچنین در روغن به خوبی حل نمی شوند.

آنیونی00

ب ) ترکیبات کاتیونی

در آب تشکیل یون های مثبت می دهند . بخش کاتیونی این مواد از نیتروژن چهار ظرفیتی تشکیل شده است. از جمله این ترکیبات ستیل تریمتیل آمونیوم بروماید است .

کاتیونی

این ترکیبات گرچه گران هستند ولی این امتیاز را دارند که به علت دارا بودن بار مثبت در آب سخت تولید نمک نامحلول نمی کنند. این نکته را باید در نظر داشت که ترکیبات کاتیونی و آنیونی را نمی توان به همراه یکدیگر در یک محلول استفاده کرد . چون با هم داخل واکنش شده و توازن فرمولاسیون را از بین می برند .

ج) ترکیبات غیر یونی

این ترکیبات فاقد بار الکتیریکی بوده و برخلاف ترکیبات یونی در روغن به خوبی محلولند . بیشتر این ترکیبات یونی در روغن به خوبی محلولند . بیشتر این ترکیبات از مشتقات پلی اتیلن اکسیداند. اندازه n در محصولات مختلف متفاوت است . این مواد ممکن است دارای بنیان های آمیدی و استری نیز باشند.

ترکیبات غیر یونی11

 پولی اکسی اتیلن سوربیتول مونو پالمیتات از جمله ترکیبات غیر یونی است که به نام Tween موسوم است.

12

 

معمولا"برای نتایج بهتر در مزرعه می توان دو نوع ترکیب غیر یونی را در یک فرمولاسیون به کار برد ولی غالبا" نسبتی از چهار قسمت امولسیفایر غیریونی و یک امولیسفایر یونی مصرف می شود . در این حالت پایداری امولسیون به توازن هیدروفیلیکی لیپوفیلیکی (HLB) در امولیسفایر بستگی دارد .HLB اثر نسبی دو قسمت چربی دوست و آبدوست روی خواص کلی فیزیکی مولکول  است.

اندازه HLB ، کاربرد ترکیبی که از نظر کشش سطحی فعال است را تعیین می کند . مثلا" HLB ترکیب غیر یونی بین 1 تا 20درجه بندی شده اند . HLB کوچک نشانه چربی دوستی و HLB بزرگ نشانه آب دوستی است . ترکیباتی که HLB آنها بین 8 تا 18 است می توانند به عنوان امولیسفایر روغن در آب مورد استفاده قرار گیرند.

جدول 2- حدود توازن آبدوستی - چربی دوستی و خواص سورفکتانت های غیر یونی

خواص و مورد مصرف اندازه HLB
امولسیون وارونه 3-6
عامل خیس کننده 7-9
امولسیون معمولی (روغن در آب) 8-15
دترژان ها 13-15
حل کننده ها  Solublizer 15-18

 بیشتر فرمولاسیون ها در آب تولید محلول کلوئیدی می کنند . هر محلول کلوئیدی شامل ذرات پراکنده در محیط پراکندگی است . ذرات محلول کلوئیدی دارای بار الکتریکی اند . از طرف دیگر ذرات معلق یک سیستم کلوئیدی دارای بار مشابه اند و چون بارهای مشابه یکدیگر را دفع می کنند ، بنابراین از به هم پیوستن ذرات کلوئیدی جلوگیری می  شود . این امر همراه با حرکت براونی تا حدودی باعث ثبات سیستم کلوئیدی می شود. گرچه ذره ها باردارند ف ولی سیستم کلا" خنثی است ، زیرا محیط پراکندگی بار مخالف دارد. ثبات کلوئیدهای هیدروفیل در نقطه ایزوالتریک ( یعنی PH خاص که سیستم بدون بار است) حداقل خواهد بود . کلوئیدها در اثر دمای پایین و حرارت دادن و نیز سانتریفوژ کردن شکسته می شوند.

2- سایر مواد کمکی به شرح زیرند:

1-2-عوامل چسبناننده: باعث چسبیدن ذرات آفت کش به سطح سمپاشی شده می شوند. مصرف عمده این ترکیبات در مواردی است که ذرات آفت کش در سطح گیاه باقیمانده و به داخل برگ نفوذ نمی کنند. اضافه کردن این مواد باعث می شود که آفت کش به وسیله باران یا جریان باد از سطح برگ شسته و رانده نشود . کازیین - آرد - ژلاتین ، رزین و لاتکس از این گونه موادند.

2-2- مواد ضد کف : ترکیب دیگری است که در مخزن سمپاش های بزرگ از تشکیل کف جلوگیری می کند . ترکیبات دی متیل پولی سیلوکسان از جمله مواد ضد کف اند.

3-2- مواد اسیدی کننده : برای پایین آوردن PH محلول رقیق شده آفت کش به کار گرفته می شود. مصرف اصلی این مواد در مورد آب های با PH قلیایی است که باعث تجزیه ماده موثر فرمولاسیون می شود. ترکیبات آلی فسفاتیک اسید از این گروه ترکیبات اند.

4-2-مواد جلب کننده : شامل مواد غذایی مانند شکر و ملاس و همچنین فرمون جلب کننده حشرات است این مواد آفت به خصوصی را به محل سمپاشی شده یا طعمه گذاری شده جلب می کنند.

5-2- مواد غلیظ کننده : وقتی این مواد به محلول اضافه می شود ، تعداد قطرات ریز تشکیل شده کاهش می یابد . اضافه کردن این مواد به منظور پرهیز از بادبردگی قطرات آفت کش است . پولی آکریل آمید ، نمونه ای از این مواد می باشد.

6-2- مرطوب کننده ها :این مواد باعث افزایش زمان بین سمپاشی و تبخیر اب قطرات سم از سطح برگ می شود و در مواردی که نفوذ آفت کش در برگ به زمان بیشتری احتیاج دارد به کار گرفته می شود.

7-2-رقیق کننده ها: رقیق کننده ها موادی هستند که با حشره کش ها  یا فرمولاسیون های غلیظ مخلوط می نمایند. رقیق کننده های مایع که معمولا" استفاده می شوند شامل اب و بعضی از روغن های تصفیه شده اند. در محلول هایی که آب به عنوان رقیق کننده اضافه می شود ، وجود یک عامل خیس کننده یا امولسیون کننده الزامی است . رقیق کننده های جامد ذرات بسیار ریزی هستند که در فرمولاسیون گرد و گرانول به کار می روند. رقیق کننده های معمولی شامل آرد سویا ، خاک رس ، بنتونیت و پودر تالکند.

 

 


منبع: سم شناسی آفت کش ها (حشره کش ها - کنه کش ها - موش کش ها ) تالیف دکتر خلیل طالبی جهرمی

 

 

 

 

 

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی