[ امروز : دوشنبه 23 تیر 1399 ]

شاه توت

شاه توت

شاه توت
شناسنامه

تیره: توت Moraceae

نام لاتین :Morass nigra L

نام انگلیسی:Black mulberry – Persian mulberry

نام فارسی :توت سیاه – درخت شاه توت

نام عربی توث: شانی – توث اسود

شرح گیاه

درخت شاه توت را بومی ایران وترکیه می دانند. درختی است به ارتفاع ۴ تا ۱۰ که به حالت طبیعی به ارتفاع ۲۰ مترنیز می رسد. رنگ پوست آن قهوه ای تا قهوه ای سیر ولی شاخه هایش تا اندازه ای سبزروشن و با دانه دانه های فراوان روی پوست آن است جوانه هایش نسبتاً قوی و کلفت ( قویتر از جوانه های درخت توت سفید) و براق به شکل بیضی مخروطی و به رنگ قهوه ای بنفش هستند. طول برگهایش ۷ تا ۱۸ سانتی متر و عرض آن حدود ۸ سانتی متر است فرم آنهابیضی تا قلبی شکل با حاشیه ای دندانه دار ونوک تیز و کوچک هستند. برگها در سطح بالایی سبز تیره رنگ بوده و تعدادی مونیز رویشان دیده می شوند. سطح پائینی آن سبزروشن با موهای زیادتری هستند طول دسته برگ حدود ۲ سانتی متر و کمی کلفت با موهایی نسبتاً زیادتر از برگ است از برگهای توت سیاه ( شاه توت) در پرورش کرم ابریشم استفاده نمی کنند چون کرمها باخوردن مقدار زیاد آن بیمار شده اسهال می گیرند و تلف می شوند. گل نر کوتاه و کلفت و به رنگ سبز تیره است گل ماده از گل نر هم کوتاهتراست. گوشت میوه ها از دیواره گلها بوجود می آیند که رنگ آنها قرمز تیره یا آبی سیاه می شود. تنها کمی قبل از افتادن از درخت قابل خوردن می شوند. چون تا کمی پیش ازرسیدن مزه ترشی دارند که برای خوردن جالب نیستند. زمان گلدهی آن معمولاً اردیبهشت ماه است. میوه های شاه توت را خشک نمی کنند و تنها به صورت تازه مصرف می شوند. درختشاه توت اغلب پررشدتر و بلندتر از درخت توت سفید است. درخت شاه توت تا ارتفاع ۱۵۰۰متر از سطح دریا و بیشتر هم می تواند بخوبی رشد کرده و میوه بدهد. تذکر: دو نوع توت سیاه وجود دارد یکی درست مثل توت سفید بوده که تمام خواص و شکل و فرم آنرا دارد وحتی مزه اش هم مانند توت سفید شیرین بوده تنها رنگش سیاه است. این توت و درختش درایران نادر است. نوع دیگر که نه تنها از لحاظ رنگ میوه با توت سفید شباهتی نداردبلکه مزه اش هم با آن بکلی فرق داشته و در اغلب نقاط ایران بنام شاه توت معروف و دریزد توت سیاه و درهمدان توت شرابی نامیده می شود.
نیازهای اکولوژیکی

آب و هوا
از آنجائیکه درختان توت واریته های مختلفی دارند در آب وهوای متفاوت از نسبتاً گرم تا معتدل و حتی نزدیک به سرد کاشته می شوند در شرایط ایران مرکزی از ۱۰ درجه بالای صفر و در گیلان مازندران از حدود ۱۲ درجه بالای صفردر بهار رشدش را آغاز می کند و بهترین گرما در جریان بهار و تابستان برای آنها بین ۲۵ تا ۳۵ درجه سانتی گراد است. در سرمای ۲ تا ۴ درجه سانتی گراد زیر صفر برگهای توت یخ زده و می ریزند درخت توت گیاهی نور پسند است نور خورشید باعث تقویت رشد و افزایش شاخ و برگ درخت شده تابش نسبتاً شدید باعث کوتاهتر شدن فاصله میان گره ها و کوچکترشدن برگها می شود ولی وزن خشک گیاه را افزایش می دهد.

آبیاری
همه گونه های توت از نظر مصرف آب پرنیازند در نقاطی که کاشته می شوند باید سالیانه حداقل ۶۰۰ میلی متر باران، آن هم به صورت یکنواخت در طول سال وجود داشته باشد تا به آبیاری مصنوعی نیاز نباشد. نهالها در ابتدای کشت و زمان جوانی به آب بیشتری نیاز دارند و باید هر هفته یک الی ۲ بار آبیاری شوند ولی بتدریج با بالا رفتن سن درختان نیاز آبی آنها کمتر می شود. در نقاط کم آب درختان مسن بایدحداقل هر ۱۰ الی ۱۵ روز یکبار آبیاری شوند.

خاک
خاکهای شنی لومی برای رشد درختان توت بسیار مناسبند مخلوط بودن خاک با مواد پوسیده گیاهی مثل برگ یعنی هوموس به خاک امکان تنفس و به باکتری های موجود در آن امکان فعل و انفعالات زیادتر و بهتری را می دهد. زمینهایی که قابل نفوذآب نبوده و رطوبت را مدت زیادی در خود نگهدارند و با تلاقی شوند مطلقاً استعدادکاشت درختان توت را ندارند همچنین در خاکهایی که در اثر تابش خورشید سله بسته وشکاف بردارند نباید توت کاشت. در زمینهای رسی که قابلیت نفوذ هوا در آن کم است ( زمینهای سرد) رشد و نمو درختان توت غیرمنظم و بسیار کند می شود. درخت توت درخاکهای خنثی رشد مناسبی نشان می دهد بطوریکه میتوان آنرا جزو گیاهان خنثی پسند بحساب آورد. بهترین PH برایش بین ۶ تا ۷ می باشد.

کود
کودها علاوه بر اینکه قدرت مقاومت درختان را در مقابل سرمای شدیدبه بالا می برند در مقابل آفات و بیماریها آنها را مقاوم تر می کنند. کود کافی وصحیح گل دادن و تبدیلشان به میوه را در بهار تسریع و تولید میوه به مقدار زیاد رامطمئن می کند. به منظور آگاهی از مقدار کود مورد نیاز باید اولاً نوع خاک شناسایی شود ثانیاً مقدار کود موجود در آن را به کمک تجزیه شیمیایی معلوم کرده و مقداری راکه باید به خاک اضافه شود نیز محاسبه کرد. مقدار کود ازته ۱۰۰ کیلوگرم درهکتار به صورت N و همچنین ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار کود فسفر به صورت P2O5 می باشد این کودها رانه یکبار بلکه در چند بار و در فواصل معین همه ساله به باغ توت می دهند. بطوریکه جمع سالیانه آنها ۱۰۰ کیلو از هر کود در هکتار شود.

ازدیاد
ازدیاد درخت توت به دو طریق صورت می گیرد: ۱- جنسی ۲- غیر جنسی ۱- ازدیاد جنسی: میوه های واریته های مختلف توت بین خرداد الی مرداد می رسند درختان توت تقریباً از ۵ سالگی شروع به میوه دادن می کنند برای بذرگیری میوه های رسیده رااز روی درخت یا بهتر از زیر آن جمع آوری کرده روی غربال با فشارآب بیشتر بذرها رااز گوشت جدا و در سایه یا گرمای طبیعی اطاق خشک می کنند. روشی که بیشتر توصیه میشود اینست که میوه های رسیده چیده شده را ۴ الی ۵ روز داخل ظرفی در گرمای اطاق میگذارند تا خوب تخمیر شوند. آنگاه آنها را روی غربالی ریخته به کمک فشار آب شیرودست بذرها را از گوشت جدا کرده و دوباره در داخل اطاق و دور از تابش مستقیم نور خورشیدخشک می کنند بهتر است بذر توت را در همان سال اول بکارند زیرا قوه نامیه اش بطورطبیعی تنها ۳ ماه حفظ می شود. هرگاه آنرا در دمای پائین تر از ۱۰ درجه سانتی گرادنگهدارند قدرت خود را تا یکسال و حداکثر حتی تا ۲ سال حفظ می کنند ولی درصد رشدبذرها به شدت پائین می آید. قوه نامیه بذر توت بسته به واریته های مختلف بین ۲۰درصد تا ۹۰ درصد متغیر است. هر ۱۰۰ کیلو میوه توت ۲ تا ۳ کلو بذر می دهد. در هرکیلو بذر توت حدود ۵۲۰۰۰۰ عدد بذر وجود دارد. مقدار بذر لازم برای کاشت آن در هرهکتار حدود ۱۲ کیلوگرم است بذرها را در بهار یا پائیز می کارند مدت لازم برای جوانه زدن بذرهای کاشته شده در گرمای ۲۰ درجه سانتی گراد بین ۱۵ تا ۲۰ روز است. بشرط آنکه در این مدت بستر آن مرطوب نگهداشته شود قبل از کاشت باید به زمین کودهای لازم راداد. پس از جوانه زدن بسترها به یک الی دو هفته سایه بان نیاز دارند. ازدیاد درختان توت به وسیله بذر بسیار ساده و کم هزینه تراز روشهای دیگر است. نکته ضعف تفرق صفات نهالهای حاصله است که یکدست نخواهند بود. ۲- ازدیاد غیر جنسی: به منظور حفظ خواص مادری آنرا از راههای غیرجنسی زیاد می کنیم. مهمترین راههای ازدیاد غیرجنسی عبارتنداز: الف) پیوند: عبارتست از انتقال بخش یا جوانه ای از گیاهی که میوه های عالی دارد. بر روی پایه ای ریشه دار با این منظور که گیاه بدست آمده تنها از همان میوه های عالی همه ساله تولید کند. مهمترین انواع پیوند در توت عبارتند از: پیوند شکمی- پیوند اسکنه ای- پیوند مجاورتی- پیوند لوله ای- پیوند روی ریشه که معمولاً پیوندریشه از همه متداولتر بوده و حدود ۹۰ درصد پیوندها به این روش است که در پیوندریشه، ریشه های یکساله را در بهار در ارتفاع ۸ الی ۱۰ سانتی متر بریده و پیوندک رانیز مورب از زیر یک جوانه قطع کرده و بسرعت بین پوست و چوب ریشه فشار می دهند تاخوب در آنجا جای گیرد. آنگاه محل بریدگیها را نوارپیچ می کنند این کار برای ایجادتماس بین مرسیستم ریشه در نقطه برخورد؛ پیوندک انجام می گیرد.

قلمه
در ازدیاد به وسیله قلمه تمام خواص گیاه مادری حفظ می شود. قلمه زدن ۲ نوع است: قلمه زدن چوبی و قلمه زدن سبز

قلمه زدن چوبی
از سر شاخه های یکساله به قطر تقریبی ۱ تا ۳ سانتی متردرهنگام خواب زمستانی قلمه گرفته و در سردخانه ها درگرمای ۵ درجه نگهداری می کنندتا گرمای خاک در بهار به ۱۴ درجه برسد. آنگاه آنرا در زمین می کارند هر قلمه باید ۴تا ۵ جوانه در حال خواب داشته و طول آن به ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر برسد.

قلمه سبز
شاخه های درختانی که برای قلمه گیری سبز انتخاب شده اند درزمستان طوری هرس می کنند که برایشان تنها ۶ تا ۷ جوانه باقی بماند این جوانه ها دربهار آینده تولید برگهایی سبز به طول ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر و بیشتر می کنند آنها رابه طول ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر بریده بجز دو برگ انتهایی بقیه برگها را می چینند و دراردیبهشت یا خرداد روی زمین می کارند. ج) خوابانیدن

کاشت
درخت توت را می توان در بهار یاپائیز کاشت. درنقاط سرد با یخبندانهای زمستانی معمولاً آنرا در بهار می کارند تانهالها از آسیب سرمای شدید زمستانی در امان باشند. زمان کاشت در بهار هنگامی است که هنوز جوانه نزده باشند در مناطق معتدل و گرمسیر خطر سرمازدگی ریشه ها در زمستان وجود ندارد و در پائیز میتوان نهالها را کاشت در ایجاد باغ توت باید نوع درخت، نوع و اندازه و طعم میوه، تعداد نهالها در واحد سطح، موقعیت جغرافیایی محل کاشت و نوع خاک و PH آنرا مورد توجه قرار داد. پس از کود دادن و شخم زدن و آماده کردن زمین ومشخص شدن فواصل درختها از هم ( معمولاً ۳ در۳ متر) گودالهای ۵۰ در ۵۰ در ۵۰ سانتیمتری حفر و نهالها داخلشان کاشته می شوند. هرگاه PH خاک اسیدی بود قبل از حفرگودالها و شخم زدن مقداری آهک روی زمین می ریزند تا PH آن خنثی شود. هنگام کاشت باید دقت کرد تا ریشه ها بطور آزاد داخل گودال جای گیرند. پس از خاک ریزی اطرافآنرا با پا می فشارند تا تماس لازم بین ریشه و خاک صورت گیرد. گودال را پس از کاشت نهال فوری آبیاری شدید می کنند.

داشت

هرس
درهرس درختان توت اولاً همه شاخه های خشک شده و بیمار را بایدبریده و فوراً سوزاند ثانیاً همه شاخه هایی که به سمت داخل تاج رشد کرده اند و ماآنرا نرک می نامیم به دلیل بی بار بودن و بی جهت مصرف کردن مواد غذایی باید هرس شوند. از همین نرکها درازدیاد درختان توت می توان استفاده نمود. ثالثاً همه شاخه هایی که تاج درخت را بی جهت شلوغ کرده و مانع رسیدن نور به میوه ها می شوند بایدحذف نمود. بهترین زمان برای هرس هنگامی است که برگها ریخته و درخت در حالت خواب زمستانی باشد ولی در صورت لزوم در سایر مواقع نیز می توان درخت توت را هرس نمود.

مبارزه با بیماریها و آفات

بیماریها: بیماری موزائیک توت که عامل ویروسی دارد راه پیشگیری آن اینست که در خزانه مبتلایان به آن را حذف کرده و فوراًسوزانده شوند و از بیماریهای قارچی می توان از بلایت سفیدک سطحی توت، بیماری مرگ سرشاخه توت و بالاخره زنگ توت، پوسیدگی بنفش ریشه، پوسیدگی ریشه را نام برد که همگی بوسیله سموم قارچ کش مبارزه می شوند. همچنین بیماری باکتریایی توت را می توان نامبرد از انگلها انواع شپشکها و کنه ها می باشند که به درختان توت خسارت وارد میآورند.
برداشت
توت به صورت خام یا خشک شده مصرف می شود. درخت توت درسال پنجم شروع به میوه دادن می کند و معمولاً از سال هشتم یا نهم به حداکثر میوه دهی خود می رسد و مدتها در این سطح باقی می ماند زمان برداشت محصول هنگامی است که میوه ها از حالت سبزی بیرون آمده مثل شیشه براق می شوند. اغلب همه میوه ها با هم نمی رسند لذا باید آنرا در چند نوبت چید برای چیدن چادر روی زمین در سایه انداز درخت پهن کرده و درخت را اگر تنومند نباشد با دست تکان داده تا میوه های رسیده از شاخه ها جدا شده روی چادر بریزند میوه توت سریعاً باید مصرف شود چون در سردخانه بیش از ۲ تا ۳ روز قابل نگهداری نیست و اگر بخواهند خشک کنند فوری بایددر آفتاب پهن شود تا مقدار زیادی از آبش را از دست بدهد . میوه خشک شده را بیش ازیکی دو سال هم می توان نگهداری نمود. زمان برداشت میوه توت، با شرایط جوی مناطق مختلف تغییر کرده و از نیمه دوم خرداد تا اوایل مرداد ماه است. در مناطق گرم زودترو در مناطق سرد میوه ها را دیرتر می چینند.
دامنه انتشار
در آذربایجان غربی و درحوالی دره قاسملو ارومیه بحالت وحشی دیده می شود و در کرمانشاهان در کوههای برناج وپرودر ییلاقات بیرجند هم یافت شده است. همچنین در شمال و غرب ایران کوهستانهای شمال تهران


گردآوری: گروه اف اس پی مارکت
www.fspmarket.com

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی