[ امروز : دوشنبه 16 تیر 1399 ]

بیماری انار

 تاكنون نزديك به 85 عامل بيمارگر زنده و غير زنده از نقاط مختلف دنيا، روي انار گزارش شده است. هر يك از اين عوامل در شرايط خاص ميتواند به درخت انار و يا ميوه آن خسارت وارد آورند. پوسيدگي و ترشيدگي ميوه و پوسيدگي طوقه و ريشه از مهمترين بيماريهاي پاتوژنيك و تركيدگي، سرمازدگي و آفتاب سوختگي ميوه و خشكيدگي تنه و سرشاخه از مهمترين بيماريهاي غيرپاتوژنيك انار محسوب مي گردند.

پوسيدگي و ترشيدگي ميوه انار در انبار يكي از عمده ترين بيماريهاي مربوط به نگهداري ميوه انار ميباشد.alt تعدادي از قارچها، باكتريها، مخمرها و نماتدها در صورت راه يابي به داخل ميوه عامل بروز اين بيماري و گنديدگي و فساد ميوه مي باشند.

 

بعضي اوقات ميتوان دلائل آشكاري نظير حمله كرم گلوگاه، عارضه تركيدگي ميوه، سوراخ شدن در اثر فرو رفت خار در ميوه و عوامل مشهود ديگر را عامل بروز بيماري و فساد ميوه شناسايي نمود. لاكن انواعي از فساد و گنديدگي در ميوه هاي انار مشاهده شده كه ظاهرا راه نفوذي براي آنها بدرون ميوه قابل تشخيص نيست.
گونه هاي مختلف قارچ آسپرژيلوس يا Aspergilluss و قارچ پنيسيليوم Penicillium از عمده ترين عوامل فساد انار در انبار و پس از برداشت معرفي شده اند.

تركهاي بسيار ريز ميكروسكوپي ميوه هاي ظاهرا سالم، محل ورود قارچ به داخل ميوه و شروع فرآيند پوسيدگي است. در صورت بالا بودن رطوبت و گرما فرآيند پوسيدگي بدون ورود قارچ به داخل ميوه نيز صورت ميگيرد. در مورد پوسيدگي انارهاي ملس، ترش يا شيرين تفاوت قابل ذكري مشهود نيست تنها ارقام پوست قرمز نسبت به پوست سفيد حساس ترند.

اگر قصد انبار داري طولاني مدت ميوه انار و نگهداري آنرا در انبار داريد بايد به اصول كامل برداشت و نگهداري ميوه متعهد بمانيد تا سطح خسارت را در آستانه اقتصادي مديريت كنيد. پوسيدگي طوقه درختان انار يك بيماري موردي درختان انار است كه در اثر فعاليت نماتدهاي پارزيت گياهي و قارچهاي نظير Armillaria mellea, Rosellinia necatrix, Cytospora sp., Fusarium sp., Phytophthora cactorum و باكتري Agrobacterium tumefaciens و لاروهاي Palyphylla olivieri و يا چوبخواران و پوستخواران و همچنين كمبود عناصري نظير ازت، روي، آهن و پتاس بروز ميكند.

اين بيماري موجب سبز خشك شدن و در نهايت به زوال درخت منجر ميشود. در حال حاضر پوسيدگي طوقه، بيماري حائز اهميتي در باغات انار محسوب نميشود و آسيب وارده به پوست و محل طوقه درختان عمدتا ناشي از عوامل ثانويه نظير سرمازدگي يا آفتاب سوختكي و عوامل فيزيولوژيكي نظير شوري آب و خاك ميباشد.
تركيدگي ميوه انار مهمترين بيماري فيزيولوژيكي و خسارتزا در تمام مناطق اناركاري ايران و دنيا محسوب ميشود و بعد از كرم گلوگاه انار بيشترين خسارت را به باغداران وارد مينمايد اين خسارت بعضا تا 40 درصد گزارش شده است.

 

البته ميزان تركيدگي انار در سالهاي مختلف يكسان نبوده و به عواملي همچون كاهش درجه حرارت، واريته، نامنظم altبودن آبياري، بافت و جنس خاك و هواي موجود در آن، كمي رطوبت هوا، آلوده بودن باعات به آفات مكنده نظير شته ها و كنه ها، بادهاي گرم، بادهاي سرد اوائل پائيز، كمبود بعضي از عناصر نظير كلسيم، سرماي شديد پائيزه همراه بارندگي، آفتاب سوختگي، تغذيه و اختلالات هورموني مرتبط مي باشد.

كم آبي، نامنظم بودن دوره آبياري، واريته حساس، اختلاف زياد درجه حرارت شب و روز در انتهاي دوره رشد و سرماي زود رس پائيزي توأم با ريزش باران بترتيب از بيشترين عوامل بروز تركيدگي مي باشند. تركيدگي ميوه انار از اواخر مرداد شروع و در اوائل پائيز به حداكثر شدت خود مي رسد.

جهت كنترل تركيدگي ميوه انار روشهايي پيشنهاد گريده است بعضي كارشناسان اظهار داشته اند مصرف كود ازته كه منجر به افزايش ميزان اسيد هاي آمينه و پروتئينها و بهبود شادابي درخت و برگها مي گردد در آفت تركيدگي انار موثر بوده و پيشنهاد مصرف چند باره اين كود در طول دوره رشد و اواخر دوره را دارند. استفاده از خاك پوش جهت حفظ رطوبت خاك نيز از عوامل موثر در كاهش تركيدگي مي باشد همچنين جلوگيري از تنش رطوبتي و اجتناب از آبياري سنگين در زمان رسيدن ميوها در اين امر موثر مي باشد. مضاف بر اين موارد موفقيتهايي در استفاده از اسيد جبيرليك به نسبت 150 در ميليون بعد از گل بدست آمده كه البته عوارض ناشي از آن در غلظتهاي بالاتر و كاهش گلدهي سال بعد نيز گزارش شده است . واريته مقاوم مناسبترين روش كاهش اين خسارت ميباشد رقم ملس ترش ساوه از مقاومترين نمونه ها در اين خصوص مي باشد.

در انتهاي دوره رشد مواجه شدن با ميوه هاي تركيده بر روي درخت امري اجتناب ناپذير است تعجيل و يا تاخير در برداشت محصول مي تواند دامنه خسارت اقتصادي را افزايش دهد توجه داشته باشيد همزمان با افزايش ميوه هاي تركيده محصول كلي باغ با افزايش وزن ميوه هاي سالم و بهبود رنگ و كيفيت آن مواجه است در شرایطي معمول افزايش 5 درصدي ميوه هاي تركيده با افزايش 10 درصدي وزن كل محصول و بازارپسندي آن توأم مي باشد پس مواجه با انارهاي تركيده بر روي درخت شما را به تعجيل در برداشت وا نداشته و با بازديد كلي باغ نسبت به رسيدن كل محصول اطمينان حاصل كنيد. توجه داشته باشيد سرماي هوا عامل اصلي بهبود رنگ ميوه مي باشد كه اين خود از عوامل تركيدگي ميوه نيز مي باشد پس قبل از چيدن سراسري محصول كمي تامل كنيد.

 

سرمازدگي درختان از مهمترين بيماريهاي غيرپاتوژنيك انار محسوب مي شود altو داراي سطوح خسارت مختلف مي باشد. اولين سطح خسارت مربوط سرماي دير رس بهاره مي باشد كه در بعضي از سالها اتفاق مي افتد. بدين صورت كه در اواخر زمستان هوا بطور محسوسي گرم شده و فعاليت درختان را جلو مي اندازند درخت زودتر از موعد سبز شده و درختان شروع به جوانه مي كنند، در اين حالت يك افت شديد دما كه در اوائل بهار محتمل مي باشد اسباب خشك شدن جوانه ها و يا حتي سر شاخه ها را فراهم مياورد كه به كاهش قابل توجه محصول در آن سال منجر مي گردد و تنها گلهاي دوم و سوم انار در اين سالها به بار خواهند نشست.

سرما زدگي در سطح دوم مربوط به سرماي زود رس پائيزه مي باشد كه در شرائط فعاليت درخت و قبل از خزان آن رخ داده و منجر به برگ ريزان يخ زدگي محصول روي درخت و آسيب شديد به بافتهاي درخت مي گردد كه در مواردي چاره اي جز كف بر كردن درخت باقي نمي ماند.
 در بدترين شرایط و در سطح سوم بروز سرماي شديد زمستانه براي دوره طولاني و با درجه حرارت زير 12- درجه سانتيگراد مي باشد انار درختي است كه بسته به واريته در دماي منفي 20-12 سانتيگراد دچار سرما زدگي شده و كليه بافتهاي چوبي آن در اثر يخ زدن آب موجود در سلولها از بين ميرود. نمونه بارز آن سرما زدگي در ديماه سال 1386 كه درجه هوا تا حدود 18- درجه سانتيگراد در بسياري از نقاط انار خيز نظير خراسان، ساوه، اصفهان و... افت نمود و اسباب سرمازدگي و از بين رفتن باغات و افت محصول تا 50 درصد توليد ملي گرديد.
زردي كم برگي و پژمردگي از جمله علائم اوليه سرماي بهاره درختان آسيب ديده است. در شرائط حاد سرما زدگي زمستان پوست ناحيه طوق درختان متورق شده و از بين مي رود و تيره شدن بافت چوبي درخت نشان از زوال آن بوده و چاره اي جز كف بر كردن درختان نمي باشد.
در صورت مواجه با سرمازدگي سطح 3 چاره اي جز كف بر كردن درختان باغ نداريد. اگر پس از سرما زدگي در اوائل بهار درخت سبز نشد بيجهت منتظر معجزه نمانيد بهترين انتخاب بريدن درختان و كف بر كردن آن ميباشد نكته پر اهميت و ظريف مسئله در نحوه بريدن درختان از ناحيه طوقه درخت مي باشد. طوقه درخت محل تبديل شده ريشه ها به تنه اوليه درخت ميباشد و انشاب اوليه ساقه اصلي درخت در همين نقطه و بصورت گره هاي منشعب از ريشه قابل تشخيص است. بهترين محل براي بريدن درختان سرما زده مرز زيرين گرها و فاصله حدود 5 سانتي از نقطه اتصال به ريشه ها مي باشد. اين كار هم به شكل گيري صحيح تنه جديد منجر شده و انشعاب شاخه اصلي به تنه را با توليد گره هاي جديد استحكام مي بخشد و در كنترل پاجوشها بسيار موثر مي باشد.

 

براي كف بر كردن درختان باغ سرما زده نيازمند برداشتن خاك اطراف طوقه تا محل زيرين طوق هستيد. اگر سرمازدگي سراسري و شامل كليهalt باغ مي باشد استفاده از اره برقي جهت قطع درختان موثرتر ميباشد. از كارگران بخواهيد خاك اطراف طوق كليه درختان را برداشته و پس از آن نسبت به برش سرتاسري درختان از ناحيه زير گره طوق درخت توسط نيروي ماهر اقدام كنيد. در شرائط سرمازدگي سراسری حجم درختان قطع شده بسيار زياد مي باشد، دپوي اين درختان در حاشيه باغ محل بسيار مناسبي براي سكونت جانوران موزي نظير موش خواهد بود. پس ترجيح به معدوم كردن و سوزاندن شاخه هاي بريده شده مي باشد. هم اكنون دستگاههاي خردكن و رنده موتوري باغي عرضه شده كه شاخه ها را بصورت رنده شده درآورده كه مورد استفاده صنايع چوب مي باشد.
در زمان مواجه با سرمازدگي سطح 3 چند نكته قابل توجه مي باشد. ابتدا يقين داشته باشيد اگر باغات شما كمتر از ده سال سن دارند، از سال دوم پس از كف بر كردن درختان به توليد رسيده و در صورت توجه مناسب ظرف 4 سال به بهره وري اوليه مي رسند. در صورتيكه باغات سرمازده بيش از ده سال سن داشته و از عملكرد قبلي باغ بدليل واريته نامناسب درختان و يا معماري نامناسب رضايت نداشتيد توصيه ما به استفاده از زمان براي اصلاح باغ مي باشد. ريشه كن كردن درختان نامناسب و جايگزيني آن با ارقام توصيه شده اصلاح معماري و تصيح تراكم درخت در هكتار، استفاده از پيوند روي پايه قديمي و جلوگيري از رويش پاجوشها از پايه قديمي و حفظ پيوند بعنوان شاخه و تنه اصلي جديد درختان از نكات ظريفي است كه در مورد باغات نامرغوب سرما زده مورد توجه مي باشد.
عمر مفيد باغات انار 30 تا 40 سال است. سرمازدگي فرصت مناسبي براي حذف باغات پير مي باشد اگر عمر باغ بيش از 25 سال مي باشد بايد توجه داشته باشيد كه جوان سازي موضوع دايري در مورد باغات انار نبوده و يك باغ مسن سرمازده نيز براحتي به نقطه اوليه بازنمي گردد. پس از زمان استفاده كنيد و به فكر بازسازي باغ باشيد. درختان باغ پير سرمازده را از كف بريده و خاك محوطه باغ را توسط شخم زن عميق برگردان كنيد و اجازه دهيد طبيعت و خورشيد فرآيند تجزيه و بازسازي خاك از ميكروارگانيسمهاي مضرر را به انجام برسانند. چند سالي با شخم مداوم و كاشت گياهان زراعي توصيه شده بستر باغ را احيا كنيد و سپس با اطمينان از قابليت باروري خاك نسبت به بازسازي باغ بر اساس معماري مورد نظر اقدام كنيد.

آفتاب سوختگي ميوه و تنه انار از ديگر بيماريهاي غيرپاتوژنيك انار محسوب مي شود. اين عارضه باعث كاهش مرغوبيت و بازارپسندي ميوه مي گردد زبرا پوست ميوه هاي در معرض آفتاب شديد سوخته و سياه شده و ميوه اي بد شكل كم آب و بي كيفيت را بوجود مي آورد. در شرايط حاد آفتاب سوختگي آب دانه ها تبخير و تنها هسته آن مانده، ميوه را غير قابل مصرف ميكند.
استفاده از ارقام مناسب جهت احداث باغ اولين قدم در كنترل اين بيماري مي باشد. كليه ارقام پيشنهادي در همين سايت مقاومت خوبي به اين بيماري داشته و در اين ميان رقم اصفهاني دانه سياه يا همان ملس دانه سياه يزدي از نمونه هاي خوب و مقاوم به آفتاب سوختگي مي باشد.
نكته پر اهميت ديگر در كنترل آفتاب سوختگي موضوع معماري باغات و تراكم درخت در هكتار و مسئله ظريف هرس درختان انار مي باشد. در اقليم گرم و سوزان اناركاري در ايران و مناطق حاشيه كوير پرورش ميوه انار در سايه انداز شاخ و برگ درختان يك اصل محتوم مي باشد. بي توجهي به اين موضوع بعضا دامنه خسارت را تا آستانه اقتصادي ارتقا مي دهد.
تنه درختان انار نيز در اثر تابش شديد و دماي زياد محيطي دچار آفتاب سوختگي مي شود و علائم آن شباهت زيادي به سرمازدگي درختان دارد با اين تفاوت كه در اينجا آلودگي تا سرشاخه ها نيز ادامه ميابد و عمدتا در درختان مسن روي مي دهد. در اثر تابش مستقيم به قسمتهاي آفتاب گير و بيشتر در سمت جنوب تنه درخت و سرشاخه هاي درختان انار، پوست متورق شده و از قسمت چوبي جدا مي گردد. اين خسارت بروي تنه هاي شيب دار و رو به جنوب بدليل تابش عمودي شديدتر مي باشد. آفتاب سوختگي بعضا سرتاسر درخت را درگير كرده و قسمت هوايي آنرا از بين مي برد اما ريشه ها سالم بوده و طي دو سال درخت تجديد ميگردد. آفتاب سوختكي منجر به حمله حشرات چوبخوار به درخت شده كه خود اين مسئله به دامنه خسارت مي افزايد. هرس صحيح و برخورداري از معماري مناسب باغات علي الخصوص در مناطقي با دماي ماندگار بالاي 40 درجه سانتيگراد در تابستان در جلوگيري از آفتاب سوختگي تنه درختان انار نقش اساسي دارد. در موارد محدود استفاده از رنگ آميزي تنه و شاخه ها با مواد بي اثر سفيد رنگ بر كاهش اين مشكل موثر مي باشد.
البته انار و درختان آن با عوامل بيماري زاي ديگري نيز مواجه است كه براي آشنايي با آن بايد به منابع تخصصي آن مراجعه نمود. اين عوامل در حال حاضر اسباب خسارات عمده اي در باغات انار نبوده و بيشتر مربوط به حوزه كار متخصصين مي باشد.
________________________________________
مراجع :
1- آفات و بيماريهاي انار تاليف م. شاكري
http://anar-iran.ir

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی