[ امروز : يكشنبه 17 فروردين 1399 ]

مگس جوانه پیاز

Delia antiqua Meigen

Syns: Hylemyia antiqua Meigen

Chortophila anttiqua Meigen

Hylemyia ceparum Meig

Phorbia antiqua Meig

(Dip.,Anthomyiidae)

این آفت ، بسیار پلی فاژ بوده و پراکنش وسیعی دارد ، به طوری که در تمام مناطق ایران انتشار دارد . لارو این مگس در مزارع پیاز کانادا ، آمریکا ، هلند و انگلستان گاهی تا 90 درصد محصول را از بین می برد . این مگس از آفات عمده سیر در جمهوری ارمنستان نیز می باشند . در سالهای خشک مگس پیاز خسارت چندانی وارد نمی کند ولی اگر 2 تا 3 سال متوالی ، بارندگی بهاره خوب باشد ممکن است 80 تا 90 درصد محصول پیاز را از بین ببرد . لاروهای کوچک سفید رنگ ، سوخهای پیاز را در خاک سوراخ می کنند و اغلب پیاز های درشت  مورد حمله چندین لارو قرار می گیرند . این آفت غیر از پیاز ، سیر ، تره و موسیر ، به سایر گیاهان نیز خسارت قابل ملاحظه ای وارد می کند . در چکسلواکی لاروهای این مگس از روی ریشه میخک جمع آوری شده است . خسارت شدید این مگس در زمینهای محتوی کودهای دامی و مزارعی که در سال قبل در آنها پیاز کشت شده باشد بیشتر دیده می شود . ترجیح غذایی لاروها به سوخ پیاز ، بستگی به قدرت جلب بویایی آنها دارد .

مناطق انتشار

خسارت این آفت از پیاز کاری های استانهای شمالی ، خوزستان ، اصفهان ، همدان ، قزوین ، اطراف تهران و کرج گزارش شده است ( آزمایش فرد ،1371 و خانجانی ،1383).

شکل شناسی

حشره کامل

حشره کامل به طول 6 تا 7 میلیمتر ، به رنگ متمایل به زرد و پوشیده از مو می باشند . بالها غشائی ، شفاف ، به طول 4 تا 5 میلیمتر و عرض 1 تا 3 میلیمتر هستند (شکل 1).

مگس-پیاز-1-

سر از جلو تقریبا" کروی بوده و از سه قسمت پیشانی ، صورت و انتهای سر تشکیل شده است (عکس 1) .

20150419

 

عکس 1- حشره کامل مگس پیاز

قطعه زیر پیشانی مستطیلی شکل است . شاخک ها  سه بندی ، سیاه رنگ و به  طول 0.6 میلیمتر می باشند که بند اول خیلی کوچک و تقریبا" لوبیایی شکل ، بند دوم درشت و سه برابر بند اول و بند سوم بزرگتر و دو برابر بند دوم است و مجهز به موی شاخکی پرزدار می باشد . قطعات دهان به شکل خرطوم  کوچک و زانویی شکل  بوده و  پوشیده از کرکهای ریز سیاه رنگ است  که به صورت سه نوار تیره در زمینه روشن تر به نظر می آیند . پاها به رنگ زرد روشن و رانها سیاه رنگ می باشند (شکل 2 ) .

20150419 111537

شکم به طول 1.5 تا 2 میلیمتر ، دارای 4 حلقه قابل رؤیت و پوشیده از پرزهای کوتاه و سیاه رنگ است (آزمایش فرد ،1371).

انتهای شکم در حشره ماده در (شکل 3) نشان داده شده است .

20150419 111652

تخم

تخم بیضی شکل ، کشیده ، به رنگ سفید شیری ، به طول 1 تا 1.5 و عرض 0.5 میلیمتر می باشد که از یک طرف تا حدودی صاف است و روی آن ده نوار طولی دیده می شود (آزمایش فرد، 1371)(عکس 2).

20150419 19

عکس 2 - دسته تخم پیاز

لارو

لارو کامل به رنگ سفید شیری و به طول 6 تا 8 میلیمتر بوده و از 10 حلقه تشکیل شده است .حلقه ها حد فاصل مشخصی نداشته و فقط به وسیله برجستگیهای زیر شکم می توان انها را از یکدیگر مجزا نمود . لارو در ناحیه سر باریک بوده و به طرف انتها عریض می شود . آرواره ها کوتاه ، سیاه رنگ و نوک تیز بوده و به طرف زیر شکم خم شده اند . منفذ تنفسی جلویی روی اولین حلقه قفس سینه دارای سینه دارای 10 تا 13 شاخه انگشتی است . انتهای بدن لارو دایره ای شکل و اطراف آن مجهز به 16 دندانه کوتاه است . در وسط بدن نیز دو بر آمدگی ظریف مشاهده می شود که مربوط به منافذ تنفسی می باشد ( آزمایش فرد ،1371) (عکس 3).

20119 190036

عکس 3- لارو مگس پیاز و تغذیه آن

شفیره 

پویاریوم بیضی شکل به رنگ زرد متمایل به قهوه ای ، به طول 4-5 و قطر 1-2 میلیمتر بوده و از 10 حلقه تشکیل شده است . شفیره ماده درشت تر می باشد (آزمایش فرد ، 1371).

خسارت

خسارت نسل پاییزه بیش از نسل بهاره است ولی نسل بهاره از بازار پسندی محصول می کاهد (محیسنی ، 1381). لاروهای جوان ، بافتهای سوخ پیاز را سوراخ کرده و از فلسهای ظرریف آن تغذیه می کنند (عکسهای 4-8 ).

عکس-4 عکس-5

عکس-6 عکس-7

عکس-8

مگس های ماده پیازهای بزرگتر (6 برگه) را به پیازهای جوان (3 برگه ) و پیازهای خسارت دیده را به پیازهای سالم برای تخمریزی ترجیح می دهند و به همین لحاظ روی پیازهایی که خسارت جزیی دارند تخمریزی می کنند . لاروها فلسهای داخلی پیاز را که محرک بویایی قوی هستند برای تغذیه ترجیح می دهند و تحریک بویایی بیش از تحریک ذائقه ای در جلب لاروها مؤثر می باشد (موشیزوکی و همکاران ،1989) . خسارت آن در پیازهای کوچک (پیازچه ) شدیدتر از غده های بزرگ پیاز بوده و در مواردیبه 90 درصد هم می رسد (ریونی ،1962). تراکم لاروها در پیازهایی که ضایعات مختصری دارند بیشتر است . حداکثر انبوهی لاروها (15لارو در هر غده) روی پیازهای گندیده دیده می شود . هوسمن و میلر (1988) بیان نموه اند که حدود 90 تا 100 درصد لاروها در پیازهای با ضایعات جزی تا متوسط فعالیت می کنند و فقط حدود 12 تا 20 درصد از آنها را می توان در پیازهای کاملا" گندیده دید . هوسمن و میلر (1989) اعلام کرده اند که یکی از خسارتهای عمده و غیر مستقیم لاروهای این آفت ایجاد راهی برای حمله قارچها و باکتریهای مولد پوسیدگی از جمله قارچهای مولد جنس Botrytis و باکتری Erwinia carotovora است . همچنین پیازهایی که آلوده به باکتری  Erwinia carotovora عامل پوسیدگی غده های پیاز ، سیب زمینی و ریشه سبزیجات باشند ، بیشتر قدرت جلب کنندگی مگسها را خواهند داشت (آزمایش فرد، 1371).

زیست شناسی 

این حشره زمستان را به صورت شفیره (80 درصد) یا لارو کامل (20 درصد) در عمق 10 تا 25 سانتیمتری داخل خاک و یا در بقایای پیازهای خشک شده سال قبل سپری می کند(محیسنی ،1381). ظهور تدریجی حشرات کامل نسل بهاره (اول ) از اواسط اردیبهشت ماه شروع می شود و فعالیت مگسها و حشرات بالغ حدود 15 تا 21 روز در مزارع پیاز و علفهای هرز حاشیه کرتها و همچنین مزارع صیفی نزدیک مزارع پیاز طول می کشد . حشرات ماده پس از جفت گیری ، تخم ها را در دسته های 10 تا 15 عددی و گاهی هم به طور انفرادی در شکاف خاک نزدیک طوقه پیاز و یا روی ساقه نزدیک به ریشه قرار می دهند . لاروهای سن یک7-15 روز پس از ظهور حشرات کامل ظاهر می شوند . طول دوره ی لاروی 20 تا 25 روز است که پس از آن ، لاروها در داخل خاک به شفیره تبدیل شده و پس از 15 تا 20 روز دوره شفیرگی ، حشرات کامل نسل دوم از اوایل تیرماه تدریجا" روی بئته های پیاز پرواز می کنند . در طول فصول پاییز و زمستان ، لاروهای کامل زمستان گذران و شفیره های مگس را از خاک مزارع پیاز سال قبل می توان جمع آوری کرد . این مگس در شرایط اب و هوایی کرج دو نسل در سال دارد . در شرایط آزمایشگاهی (دمای 23 درجه سانتیگراد ، رطوبت نسبی 55 تا 70 درصد و 16 ساعت روشنایی در شبانه روز ) حداقل و حداکثر دوره شفیره گی به ترتیب 7 و 18 روز ، حداقل و حداکثر طول عمر حشرات کامل به ترتیب 4  و 10 روز ، دوره رشد جنینی 3 تا 5 روز و طول دوره لاروی 15 تا 22 روز است . طول مدت یک نسل بین 35 تا 55 روز می باشد . در کرج ظهور تدریجی حشرات کامل نسل بهاره (اول ) از اواسط اردیبهشت ماه شرذوع شده و مگسهای نسل دوم از اوایل تیر ماه تدریجا" روی بوته های پیاز پرواز می کنند این آفت در سایر نقاط جهان از جمله کره جنوبی و هند 3 نسل در سال دارد . با مقایسه بیولوژیک این مگس در سه شرایط آب و هوایی متفاوت (ایران ، هند و کره ) می توان گفت که این حشره دیاپوز اجباری نداشته و بسته به شرایط منطقه 2 تا 3 نسل در سال تولید می کند .

روش های کنترل

الف - زراعی

کاشت دیر هنگام مزرعه در اوایل بهار : وقتی مزرعه دیر کاشته می شود خسارت تغذیه ای آفت توسط گیاه ترمیم می شود ( اسماعیلی و همکاران، 1374) .

ب- شیمیایی

1- ضدعفونی بذور : قبل از کاشت می توان بذر پیاز را با سم لاروین Df80 به میزان 5 گرم سم به ازاء هر 100 گرم بذر ضدعفونی نمود (خاقانی نیا،1381).

2- سمپاشی مزرعه با سم دیازینون 60 درصد به میزان 1.5 لیتر در هکتار : البته باید دوره کارنس و باقیمانده آن رعایت شود . یادگاریان حاجی آبادی و همکاران (1382) میزان باقیمانده دوره کارنس سم دیازینون را در پیاز  و پیازچه تعیین کرده اند به طوری که برای محصول پیازچه حداکثر باقیمانده مجاز حدود 0.1 پی پی ام می باشد و دوره های کارنس آن 15 روز بعد از سمپاشی برای پیاز و 10 روز برای پیازچه بوده است .

 


منبع: آفات سبزی و صیفی ایران (تالیف دکتر محمد خانجانی )

 

 

 

 

 

 

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی