[ امروز : سه شنبه 12 فروردين 1399 ]

کنترل پسیل گلابی با روش تزریق آزادیراکتین و کود کامل به تنه درخت

 

کنترل پسیل گلابی  Cacopsylla pyricola با روش تزریق آزادیراکتین و کود کامل به تنة درخت 

 

 


پسیل گلابی Cacopsylla pyricola(Foerster) (Hemiptera: psyllidae)يکی از مهم ترين آفت های درختان گلابی در ايران و جهان بوده و کنترل شیمیايی متداول ترين روش کنترل آن است. امروزه روش تزريق سموم يکی از روش های فنی و مؤثر در کنترل آفات مکنده به شمار می رود. هدف اين تحقیق ارزيابی تأثیر کود کامل و مخلوط آن با آزاديراکتین به روش تزريق روی پسیل گلابی است. اين آزمايش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تیمار که شامل تزريق کود کامل )ناترينو(، تزريق مخلوط آزاديراکتین و کود کامل )ناترينو( ،سم پاشی شاخ و برگ با ديازينون EC 60 درصد با غلظت 5/1 در هزار و  آبپاشی شاخ و برگ )شاهد( با پنج تکرار در باغ مهرشهر نزديك شهر کرج روی درختان گلابی رقم شاه میوه در سال 93 انجام شد. نتايج نشان داد که تراکم پوره و تخم پسیل گلابی در تیمارهای تزريقی نسبت به  محلولپاشی با ديازينون به طور معنی داری کمتر است ،به طوری که در آخر فصل میانگین کارايی تیمارهای تزريق کود کامل، تزريق کود و آزاديراکتین و سم پاشی ديازينون به ترتیب 91، 85 و 28 درصد بود همچنین در اين زمان میزان عسلك روی برگ ها در محلولپاشی و آب پاشی دو برابر بیشتر از تیمارهای تزريقی بود. افزون بر اين وزن، قطر و طول م یوههای گلابی اندازه گیری شده نیز نشان داد که کمیت های مورد اشاره در تیمارهای تزريقی20-10درصد بیشتر از  محلولپاشی با ديازينون و شاهد است. بنابر نتايج به دست آمده استفاده از روش تزريق به تنة درخت در مقايسه با روش  محلولپاشی می تواند کاهش معنی داری را در میزان مصرف آفت کش  به ازای هر درخت ايجاد کند. همچنین نتايج به دست آمده تأثیر معنی دار و مثبت کاربرد کودهای کامل را در جهت افزايش مقاومت القايی درختان گلابی به پسیل گلابی تائید  میکند.

 واژه های کلیدی:        حشرهکش ارگانیك، عسلك، مقاومت القايی.

 

 

 

 

مقدمه پسیل گلابی  Cacopsylla pyricola (Foerster)(Hemiptera: psyllidae) آفت مهم و کلیدی درختان گلابی در بیشتر کشورهای جهان و ایران است. شمار نسل بالای آفت )تا هفت نسل( و مقاومت سریع آن نسبت به ترکیب های مورد استفاده از جمله مشکلات اساسی فرارو در این رابطه است. از سوی دیگر ازآنجاکه آسیب و زیان آفت به صورت مستقیم )مکیدن شیرة گیاهی( و غیرمستقیم )ترشح عسلک فراوان( بروز می کند ،تأثیر فزاینده ای در ضعف، کاهش کیفیت و کمیت محصول و در نهایت خشکی درخت را در پی دارد .در شرایط آب و هوایی مناطقی مانند ایران که بهار و تابستان خشک حاکم است و میزان بارندگی کمتر است آسیب غیرمستقیم ترشحات یا عسلک آفت بیشتر از آسیب و زیان مکیدن شیرة نباتی است )Kolyaee et al., 2012; Behdad, 1991(.استفادة مداوم از سموم شیمیایی علیه پسیل گلابی موجب بروز مقاومت به آن ها در این آفت شده است )Kocourek & Stara, 2006(. و بر این پایه استفاده از ترکیب هایی همچون فن والریت، کائولن و پودر گوگرد در زمان خواب زمستانه و همان ترکیب ها به همراه پری پروکسی فن هنگام تورم جوانه ها و قارچ Beauveria bassiana، ایمیداکلوپراید، تیاکلوپراید و صابون های حشره کش می تواند در کنترل پسیل مؤثر باشد )Alston & Murray, 2007(. در ایران حشره کش های آزینفوس متیل، دیازینون، فوزالن، مالاتیون، تیاکلوپراید و دیفلوبنزرون علیه پسیل گلابی توصیه  و حشره کش های توصیه شده برای پسیل پسته شامل استامی پراید ،آمیتراز، ایمیداکلوپراید،      تیاکلوپراید ،تیامتوکسام ،فلوفنوکسورون، کاسکید، هگزافلومرون، تفلوبنزرون ،اسپیرودیکلوفن،    آزادیراکتین،        اسپیروتترامات،   فن پروکسی میت و کائولن است که شماری از آن ها در بعضی از باغ های گلابی برای کنترل پسیل گلابی استفاده می شود. آزادیراکتین حشره کش کنه کش ارگانیک با ویژگی تماسی گوارشی و نفوذی است که با نام های تجارتی نیم آزال و نیم آرین روی مگس مینوز و سفید بالک   گلخانه های         ایران     تصویب شده       است )5102 ,Sheikhigarjan et al.(. این حشره کش یک ترکیب تترانور تری پنوییدی طبیعی است که از عصارةبذر درختان چریش ) Azadirachta indica( به دستمی آید) 1990Schmutterer,( و می تواند در کنترل پسیل گلابی مؤثر باشد) 9002 ,Marčic et al.(. توان تحمل و مقاومت گیاه به آفات می تواند از راه اصلاح ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاك افزایش یابد .به عبارت دیگر خاك هایی که از لحاظ عنصرهای غذایی مورد نیاز گیاهان در شرایط مناسبی هستند اثر بالقوه ای دارند که می توانند میزان آلودگی گیاهان به آفات را کاهش دهند )Chau & Hengo, 2005(. کودها ترکیب های شیمیایی ،بیولوژیکی و یا ارگانیک هستند که برای بالا بردن حاصلخیزی خاك و برای افزایش کمی و کیفی محصول استفاده می شود و در این میان کودهای کامل به کودهایی اطلاق می شود که مجموع عنصرهای پرمصرف) ماکرو( و کم مصرف )میکرو( را به نسبت متناسب دارند )Altieri, 2002(. کود کامل ناترینو )®Nutreeno( ویژة تزریق به تنة درختان در چند سال اخیر در ایران معرفی و توصیه شده است. استفاده از کود ناترینو به روش تزریق روی انواع درختان گرمسیری می تواند سبب افزایش کمی و کیفی محصول شود )Malaysian Agro, 2016(.  روشهای مختلفی برای کنترل شیمیایی حشرات مکنده وجود دارد که میتوان به روش سم پاشی شاخ و برگ ،کاربرد از راه آب آبیاری و تزریق به تنة درخت اشاره کرد. تزریق در تنه عبارت است از واردکردن مواد غذایی، آفت کش ها ،پادزی) آنتی بیوتیک( ها، اسانس ها و هورمون ها به سامانة آوندی درخت به گونه ای که در مدت زمان بسیار کوتاه وارد شیرة گیاهی شده و مؤثر واقع می شود. سودمندی های این روش عبارت اند از کاهش کاربرد سموم و کودهای حاوی عنصرهای کم مصرف و پرمصرف، کاهش معنی دار آلودگی محیط زیست و رفع کمبود عنصرهایی که در خاك های شور و قلیایی قابل جذب برای درخت نیستند )Malakooti, 2015(. استفاده از روش تزریق سموم و کود شیمیایی به تنة درختان می تواند ضمن افزایش کارایی آفت کش ها باعث افزایش مقاومت القایی گیاهان به آفات شود ) ,Gill et al.

1999(. نخستین بررسی تزریق آفت کش به درختان درسال 1939 توسط شخصی به نام روچ) Roch( انجام گرفت )Doccola & Wild, 2013(. حرکت و انتقال مواد تزریقی در درختان ارتباط مستقیمی با سامانة آوندی و سن درختان دارد) Shigo, 1989(. در ایران تحقیقات کنترل شیمیایی به روش تزریق روی آفات مکنده مانند زنجرك خرما )5102 ,Sheikhigarjan et al.(، کنة شرقی و مینوز برگ مرکبات )Seraj, 1999(، پسیل پسته )Esfahani, 2015( و پسیل مرکبات) Motamedinia & Morovati, 2012( انجام  شده است امروزه در ایران این نوع روش کنترل شیمیایی نهادینه و بومی سازی نشده است .

هدف از انجام این تحقیق بررسی کارایی مخلوط حشره کش آزادیراکتین و کود کامل ناترینو به روش تزریق در مقایسه با سم پاشی رایج علیه پسیل گلابی است، همچنین در این تحقیق، تیمارهای اشاره شده، ازلحاظ میزان ترشح عسلک و ویژگی های ظاهری میوه ارزیابی شدند.

 

مواد و روش ها آزمایش در سال 1393 در باغ مهرشهر واقع در شمال غربی کرج روی درختان گلابی رقم شاه میوه با سن تقریبی 45 تا 50 سال انجام شد. فاصلة ردیف ها و بین درختان 6 متر بود. رقم شاه میوه به دلیل حساسیت بالا به پسیل گلابی به عنوان رقم تیمار آزمایشی انتخاب شد .آزمایش در قالب طرح بلوك های کامل تصادفی در پنج تکرار انجام شد. هر کرت آزمایشی شامل یک درخت بود.

 

حشره کش ها 

تیمارهای آزمایشی شامل کود کامل مایع )شامل

جدول 1. تیمارهای تزریق و محلول پاشی و بارهای انجام تزریق یا سم پاشی در هر یک از کرت ها و فاصله های زمانی آن ها از

همدیگر در طول فصل رشد علیه پسیل گلابی در باغ مهرشهر کرج در سال 1393

Table 1. Injection, spraying and number of application or injection treatments in each plot and their intervals during the growth season against pear psylla Mehrshahr orchard, Karaj in 2014

Treatments

Trade name

Dosage

(ml /tree)

Number of  treatment per  season

Used material

/tree/season

(ml)

Treatment  intervals

(days)

Fertilizer Injection (FI)

Nutreeno®

25

3

75

25

Mix Injection (MI)*

Neem Azal® EC 1% + Nutreeno®

25+25

3

150

25

Foliage Spraying (FS)

diazinon EC 60%

30

8

240

20

Control (C)**

water

 

15

0

10

 *Mix: fertilizer + azadirachtin , ** Control (C): Foliage spraying with water                                  مخلوط:کود + آزادیراکتین، ** کنترل: آب پاشی*

 

نیتروژن، فسفر، گوگرد، آهن، منیزیم، منگنز، روی ،مس، بر، کلسیم و مولیبدن( )ناترینو از شرکت Nutreeno(، آزادیراکتین) با نام تجاری نیم آزال EC1 درصد از شرکت نیم اویل ،Neem oil(، محلول پاشی رایج با حشره کش دیازینون EC 60 درصد )فرموله شده توسط شرکت گل سم، ایران( و تیمار شاهد) آب پاشی( بود. در جدول 1 نام تیمارها و میزان دُز مصرفی و بارهای سم پاشی در طول فصل رشدی در هریک از کرت های آزمایشی یاد شده است.

 

تزریق به تنه 

در آغاز درختان هر تیمار با نشانه گذاری روی تنه مشخص شدند. برای تزریق از دریل بنزینی مدلECO ساخت کشور ژاپن و متة 8 میلی متری استفاده شد .سوراخی در تنة درختان در فاصلة 25 سانتی متری از سطح زمین و با زاویة 45 درجه ایجاد شد. در طول سوراخ کردن به منظور جلوگیری از آلودگی مته و انتقال آن به دیگر درختان، مته در محلول 1درصد هیپوکلریت سدیم ضدعفونی شد. حجم محلول مصرفی در هر سوراخ درخت 25 میلی لیتر بود. در مجموع سه مرحله تزریق به شرح زیر انجام شد. نخستین مرحلة تزریق در تاریخ 10 فروردین 1393 برای کود کامل انجام شد و دومین دورة تزریق کود کامل به تنة درختان در تاریخ 7/2/93 و سومین دوره و آخرین دورة تزریق در تاریخ 3/4/93 انجام شد. زمان تزریق آزادیراکتین در تاریخ 17 فروردین، 14 اردیبهشت و 15 خردادماه بود. میزان مصرف کود کامل و آزادیراکتین 25 میلی لیتر برای هر درخت در هر دوره تزریق بود. محلول پاشی نیز هشت نوبت به ترتیب در تاریخ های 27/1/93، 24/2/93، 11/3/93، 29/3/93، 18/4/93، 8/5/93، 21/5/93 و 11/6/93 انجام شد.

 

 

روش نمونه برداری

نمونهبرداری از چهار جهت مختلف و قسمت مرکزی درخت به شمار ده برگ از هر درخت انجام شد. در هر نمونهبرداری شمار تخم ،شمار پوره ) سن 1، 2 و 3، 4 و 5( و شمار حشرة بالغ در هر برگ به وسیلة بینوکولار بررسی و شمارش شد. از همان برگ های نمونه برداری شده برای تعیین درصد آلودگی برگ ها به عسلک استفاده شد برای این منظور درصد سطح برگ آغشته به عسلک در هر برگ ثبت شد. تاریخ آغاز نمونه برداری برگ از 10 اردیبهشت ماه 1393 تا 27 شهریورماه به مدت پنج ماه هر هفته ادامه داشت .درمجموع پانزده مرحله نمونهبرداری انجام گرفت. در هنگام برداشت میوه نیز شمار ده میوه از هر درخت بهصورت تصادفی نمونه برداری شد و ویژگی های کمی آن شامل قطر، طول و وزن میوه گلابی اندازه گیری شد. برای محاسبة درصد کارایی تخم و پورة پسیل

جدول2. میانگین شمار تخم، پوره و میزان ترشح عسلک در هر برگ در تیمارهای مختلف و میانگین درصد کارایی محاسبه شده بر

پایة تراکم تخم و پورة پسیل گلابی با فرمول هندرسون- تیلتون در سال 1393

Tabel 2. Mean of densities of eggs, nymphes and honeydew excretion rate of pear psylla per leaf and calculated mean

efficacy percentages based on the number of psyll eggs and nymphs using Henderson –Tilton in different treatments during 2014

*      Date               Treatments**                    Mean densityEgg        (No. per leafNymph)*                                                                      Mean efficacyEgg     * (±SE)Nymph(%)                            Honey dew(%)

May

FI

MI

FS

7.5bc

5.55c

14.75ab

14.5c               

16.5c               

39.6b               

61.53±79.11ab

71.53±11.97a

24.35±9.29b

75.42± 4.92a

a72.03±6.79

b32.88±2.69

0.2b

5.8a

1b

C

19.55a

.8595a             

-

-

2b

June

FI

MI

FS

2.5b

2.55b

8.3b

0.35a               

0.0a                 

0.4a                 

89.03±2.32a

88.81±1.71a

63.59±12.3b

45.77±22.75a

100 a

42.51±20.5a

 

 

 

C

22.8a

0.35a               

-

-

 

July

FI

MI

FS

1.4c

1.4c

4.4b

0.0a          0.0a                

0.3a                 

90.20±3.38a

90.20±3a

69.23±11.72b

100a

100a

99.49±0.33 a

9a

5.8a

9.2a

C

14.3a

0.1a                 

-

-

10a

August

FI

MI

FS

8.86b

12.06b

49.06a

0.79c               

0.13c               

2.26b               

81.72±3.61a

75.12±4.27a

20.96±9.27b

80.05±10.72 a             

96.7±3.3 a               43.4±11.8b              

 

 

 

C

48.52a

3.93a               

-

         -                      

 

September

FI

MI

FS

1.0b

1.4b

16.4a

1.3c                 

2.2c                 

10.7b               

95.49±1.88 a

93.69±3.05 a

41.08±17.49b

91.27±4.45a

85.23±8.39a

28.18±4.45b

11bc

9c

25a

C

22.2a

14.9a               

-

-

23ab

*در هر ستون، میانگین تیمارها در هر ماه با حروف مشابه اختلاف معنی داری با همدیگر ندارند)دانکن 5%(.

**تیمارها: FI )تزریق کود( ،MI )تزریق مخلوط( ،FS )سمپاشی دیازینون( ،C )آب پاشی.(  

*      Within columns of each month, means followed by the same letter are not significantly different (P<0.05, Duncan).

** Treatments: FI (Fertilizer Injection), MI (Mix Injection), FS (Foliage Spraying with diazinon), C (Foliage Spraying with water).

 

 

گلابی از فرمول هندرسون- تیلتون استفاده شد)9002 ,Marčic et al.(. دادههای به دست آمده بااستفاده از نرم افزار SAS 9.1.3 تجزیه وتحلیل شد و مؤثرترین تیمار بر پایة آزمون چند دامنهای دانکن باسطح احتمال 5 درصد مشخص شد. 

نتایج  بر پایة نتایج به دست آمده از جدول تجزیة واریانس ،میانگین شمار تخم پسیل گلابی در هر برگ در تیمار آب پاشی بیشتر از دیگر تیمارها است و در همة طول فصل رشدی میانگین شمار تخم در تیمارهای تزریقی کمتر از سم پاشی رایج است درحالی که این میانگین ها بین دو تیمار تزریق کود به تنهایی و مخلوط کود و آزادیراکتین تفاوت معنیداری نداشت ولی هر دو با تیمار محلول پاشی و شاهد تفاوت معنی داری داشتند )جدول2(. 


مقایسة میانگین کارایی تیمارها نشان داد که تیمارهای تزریقی کارایی بهتری نسبت به محلول پاشی در اردیبهشت ماه داشتند و در آخر فصل نیز این تفاوتمعنی دار وجود داشت در اول فصل میانگین درصدکارایی ) تخم پسیل گلابی( در تیمارهای محلول پاشی ،تزریق کود به تنهایی و تزریق مخلوط کود و آزادیراکتین به ترتیب 24، 71 و 61 درصد و در آخر فصل به ترتیب 41، 95 و 93 درصد بود و میانگین درصد کارایی )پوره( در اردیبهشت بهترتیب 32، 75 و 72 درصد و در شهریورماه بهترتیب 28، 91 و 85 درصد بود )جدول 2(.

 میزان عسلک برگ درختان گلابی در تیمارهای مختلف نیز در سه دوره ارزیابی شد که تنها در آخر فصل) شهریورماه( میزان عسلک در تیمارهای تزریقی )11-9درصد( نسبت به سم پاشی )25درصد( و آب پاشی )23درصد( کمتر بود و این اختلاف معنی دار بود به طوری که در شهریورماه در صد ترشح عسلک در آب پاشی دو برابر تیمارهای تزریق بود )جدول 2(.

همچنین بر پایة نتایج به دست آمدهمیانگین قطر ،طول ووزن میوة گلابی، تیمارهای تزریقی بیشتر از شاهد و محلول پاشی است و این تفاوت ازلحاظ آماری معنی دار است به طوری که اندازه و وزن میوه در تیمارهای تزریقی بین 10تا20 درصد نسبت به تیمار آب پاشی بیشتر بود )جدول3(.

 

 جدول  3. میانگین قطر، طول و وزن گلابی در تیمارهایآزمایشی  در هنگام برداشت میوهTable 3. Mean diameter, length and weight of pear fruits in each treatment at the harvesting time

Treatments**

Length* 

Diameter*  (mm)

Weight* (g)

FI

17.6±0.5a

77.2±6.18ab

MI

9.8±0.37ab

17.6±0.67a

81.2±6.77a

FS

8.4±0.5c

15.6±0.5b

62±8.39ab

C

8.4±0.24c

15±0.31b

58.4±1.93b

df

3,4

3,4

3,4

F

*6.4

5.5

2.78*

CV

12.1

7.8

21

*   حروف مشابه در یک ستون اختلاف معنیداری با همدیگر ندارند )دانکن 5%(.

**تیمارها: FI)تزریق کود( ،MI )تزریق مخلوط( ،FS )سمپاشی دیازینون( ،C )آب پاشی.(

*   Within columns, means followed by the same letter are not

significantly different (P<0.05, Duncan).

** Treatments: FI (Fertilizer Injection), MI (Mix Injection), FS

(Foliage Spraying with diazinon), C (Foliage Spraying with water).

 

بحث

امروزه در بعضی از کشورها برای کنترل شیمیایی آفات وبیماریهای درختان از روش تزریق استفاده می کنند. اینروش نسبت به روش سم پاشی شاخ و برگ ،آفت کشکمتری مصرف میشود همچنین با یک نوبت تزریقآفت کش به تنة درخت تأثیر حشره کشی آن برای یکدورة طولانی ادامه می یابد. در روش تزریق به دلیل اینکهحشره کش به طور مستقیم وارد سامانة آوندی درخت می شود خطر آلودگی محیط زیست کاهش می یابدهمچنین به خاطر نبود تماس مستقیم فرد سم پاش با آفت کش خطر آلودگی انسانی نیز کاهش می یابد و ازنظر اقتصادی در ارتباط با میزان مادة مصرفی در هکتار ،هزینة کارگر و امکانات و تجهیزات سم پاشی بسیار مقرون به صرفه است )Rout & Das, 2003(. این تحقیق همزمان با فعالیت نسل دوم پسیل گلابی اجرا شد و نخستین نمونه برداری در دهة اول اردیبهشت ماه انجام گرفت که زمان مبارزه با نسل اول گذشته بود، به همین دلیل در ماه اول نمونه برداری )اردیبهشت- خرداد(، تراکم تخم در همة تیمارها بیش از پنج پوره در هر برگ بود. این موضوع می تواند پایین بودن کارایی تیمارهای تزریق در اوایل فصل را توجیه کند. در ادامة نمونه برداری ها روند کاهش تخم در تیمارها مشاهده شد که می تواند ناشی از انتقال و استقرار مواد تزریقی در قسمت های مختلف گیاه باشد که توانسته پسیل گلابی را کنترل کند. این نتیجه که با نتایج دیگر محققان همخوانی دارد) Percival &

8002 ,Boyle, 2005; Mota-Sanchez et al.( نشان می دهد که اثربخشی تیمارهای تزریق طولانی تر از تیمار محلول پاشی است .بنابر مشاهده های نگارندگان و نتایج دیگر محققان) 4102 ,Acimovic et al.(، در اواخر فصل درختانی که در تیمارهای تزریق قرار داشتند طراوت و شادابی خوبی داشتند و برای حشرات بالغ پسیل گلابی جلب کننده بودند. بنابراین حشرات بالغ میتوانستند روی درختان تزریقی نشسته و تخم ریزی کنند اما نمی توانستند چرخة زندگی خودشان را کامل کنند زیرا پورها پس از خروج از تخم به خاطر تغذیه از شیرة گیاهی آلوده به حشره کش از بین می رفتند. به همین خاطر در شهریورماه در تیمارهای تزریقی تراکم تخم پسیل گلابی نسبت به پوره در برگ بیشتر بود. البته در اواخر فصل رشد )شهریورماه( تراکم پسیل گلابی در تیمارهایمحلول پاشی و شاهد بیشتر بود که ناشی از سم پاشینکردن باغ ها پس از برداشت محصول است زیرا بیشترباغ های گلابی پس از برداشت محصول سم پاشی نمی شوند. بررسی ترشح عسلک در سطح برگ در آخر فصل نیز نشان داد که میزان عسلک در تیمارهای تزریقی کمتر از سم پاشی رایج و شاهد است و این شاخص تراکم بالای پسیل گلابی در درختان سم پاشی شده با دیازینون را تأیید می کند ) جدول 2(.

 پایین بودن تراکم پوره در درختان تزریقی و طولانی بودن دورة اثربخشی در روش تزریق با نتایج تزریق حشره کش ها به تنة درختان مرکبات همخوانی دارد. نتایج تزریق حشره کش ها به تنة درختان مرکبات برای کنترل آفات کنة شرقی مرکبات و مینوز برگ مرکبات نشان داده است که اثربخشی تیمارهای تزریق به مدت 3-2 ماه پس از تزریق در مقایسه با شاهد به کلی مشهود است و این نتیجه روی درختان و نهال های جوان در مقایسه با درختان مسن و پرشاخ و برگ بارزتر گزارش شده است )Seraj, 1999(. 

با آگاهی از نوع حشره کش و زیستشناسی آفات درختان می توان زمان و بارهای تزریق و فاصله های بین آن ها را تعیین کرد تا اثر کنترل شیمیایی به روش تزریق در طول فصل افزایش یابد .ترکیب های ویژة تزریق در مدت 7-1 روز به درون گیاه انتقال یافته و در بین دوهفته تا دوماه پس از تزریق به بیشترین غلظت خود در اندام های هوایی گیاه می رسند. با توجه به نوع مادة تزریقی به تدریج غلظت آن کاهش یافته و سه ماه پس از تزریق به کمترین غلظت در اندام های مختلف مانند برگ میرسد )4102 ,vanWoerkom et al.(. کودها با تأثیر روی ویژگی های فیزیولوژیکی گیاه ،مقاومت آن را در برابر آفات و بیماری ها افزایش

می دهند) Chau & Hengo, 2005(. استفادة بهینه از کودها می تواند شرایط نامناسبی برای آفت در گیاه ایجاد کرده و سبب مقاومت آنتیبیوز) Antibiosis( و یا بازدارندة تغذیة آفت از گیاه میزبان شود )Miguel & Nicolls, 2003(. این تحقیق نیز نشان داد کود کامل ناترینو به تنهایی یا مخلوط با آزادیراکتین قادر به کنترل پسیل گلابی است که می تواند ناشی از مواد یاعنصرهای القاکنندة مقاومت مانند پتاسیم باشد که ازاستقرار پسیل روی درخت های تزریق جلوگیری میکند.

کاربرد آزادیراکتین و کود کامل و مخلوط آن دو بهروش تزریق برای کنترل پسیل گلابی نخستینگزارش برای ایران است، اگرچه در جهان تحقیقاتموفقی در زمینة تزریق آفت کش ها )  ,.Wang et al

2002; McCullough et al., 2005; Mota-Sanchez.2013et al., 2008; McKenzie et al.,( و کودها ) 2002 ,RasouliSadaghiani et al.( به تنة درخت در جهت کنترل آفات و بیماری ها انجام  شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که کودها و ترکیب های ارگانیک به روش می توانند در کنترل پسیل گلابی مؤثر باشند .

تزریق محلول سم به تنة درخت به صورت جریان محلول به درون تنه تحت نیروی جاذبة زمین و یا با فشار هیدرولیک انجام می شود) Daccola & Wild, 2013(. امروزه برای شماری از آفت کش ها فرمولاسیون های ویژة تزریق وجود دارد. البته در این تحقیق از روش تزریق با فشار کم و از فرمولاسیون رایج موجود در کشور ) جدول 1( استفاده شد. روش تزریق محلول با فشار کم به تنة درخت، روشی مناسب و بسیار آسان، مطمئن و مقرون به صرفه برای کاربرد  آفتکش ها روی درختان بلند است که نیازی به تجهیزات ویژه ندارد، اما نیاز به تخصص، مهارت و آگاهی بیشتری در زمینة فیزیولوژی گیاه، آفت و آفت کش دارد )Doccola & Wild, 2013(. نتایج کاربرد فرمولاسیون های مختلف آفت کش ها و کودها به روش تزریق نشان داد که فرمولاسیون حشره کش های سیستمیک و حتی نوع حشره کش می تواند در میزان کارایی روش تزریق مؤثر باشد ، بهطوری که تیمارهای تزریق حشره کش فلوپیرادیفورون با فرمولاسیونSL 200 بیشترین کارایی را در مقایسه با تیامتوکسام با فرمولاسیون WG250 و اسپروتترامات با فرمولاسیون SC 100 به عنوان حشره کش سیستمیک روی زنجرك خرما داشتند .فرمولاسیون هایSC  و WG هنگامی که در آب رقیق می شوند سوسپانسیون تشکیل می دهند و درون سوراخ تزریق  تهنشین شده و م یتواند با ایجاد گرفتگی در آوندهای چوبی محل تزریق، در انتقال مواد به اندام های گیاهی اختلال ایجاد نمایند

)5102 ,Sheikhigarjan et al.( در این تحقیقآزادیراکتین با فرمولاسیون EC استفاده شد که درصورت استفاده از فرمولاسیون ویژة تزریق می توانمیزان مصرف حشره کش را کاهش داد. یکی دیگر از محدودیت های این بررسی ها کاربرد نداشتن تیمار آزادیراکتین به تنهایی در کنار دیگر تیمارها برای بررسی دقیق اثر متقابل مخلوط آزادیراکتین و کود کامل است. همچنین در ماه های تیر و خردادماه تفاوت معنی داری بین تیمارهای تزریقی با محلول پاشی و شاهد ازنظر تراکم پسیل گلابی وجود نداشت که دلیل این امر محلول پاشی هایی بود که روی همة تیمارها علیه دیگر آفات )آتشک گلابی و کرم سیب( انجام گرفت. کاربرد آفت کش ها و کودها به روش تزریق، تنها محدود به ترکیب هایی هستند که می توانند در آب حل شده و در آوند چوبی حرکت کنند )Doccola & Wild, 2013(. در ایران برای مبارزه با پسیل آسیایی مرکبات از روش تزریق سموم مختلف استفاده شد و نتایج در دو سال بررسی نشان داد که دیمتوات و ایمیداکلوپراید به عنوان حشره کش های نفوذی و جذبی کارایی خوبی دارند )Motamedinia & Morovati,

2012(. بااین وجود سوراخ کردن تنة درخت می تواند خطر ابتلا به بیماری های قارچی، باکتریایی و ویروسی را تشدید کند. این دو مورد اخیر از معایب استفاده از روش تزریق کود و آفت کش به تنة درختان است. 

سم پاشی رایج یا محلول پاشی تاج درختان در برخی شرایط آب و هوایی مانند دمای بالا، باد شدید و یا بارندگی انجام نمی شود، درحالی که در روش تزریق محدودیتی ازنظر شرایط بیرونی وجود ندارد و در هر زمانی میتواند اعمال شود و جذب مایع در اندامهای گیاهی در پاییز و زمستان نیز انجام میشود) Rout & 3002 ,Das(. مقایسة روش تزریق و سم پاشی از جنبة اقتصادی نشان داد که در روش تزریق برای یک هکتار درختان گلابی در حدود 1200000 تومان هزینه می شود، درصورتی که هزینة سم پاشی علیه پسیل گلابی در یک فصل 2000000 تومان است. بنابراین ازنظر اقتصادی روش تزریق مقرون به صرفه است. همچنین در روش تزریق در مرحلة اول تنها یک بار در طول فصل سوراخی در تنه ایجاد می شود که زمان لازم برای سوراخکردن هر تنة درخت 30 ثانیه است مرحلة بعدی ریختنمحلول سم به درون سوراخ تنة درخت است که چندیننوبت می تواند در طول فصل انجام شود که مدت زمان آندر حدود 15 تا 20 ثانیه به ازای هر درخت است، اما درسم پاشی رایج یک سم پاش باید دو بار در طول ردیفحرکت کند تا همة اندام های درخت محلول را دریافت کنند. افزون بر این اغلب اوقات در سم پاشی های معمولی خیلی از گوشهها و درزهای درخت که میتواند مراکز آلودگی پس از سم پاشی بشود مورد اصابت سم قرار نمیگیرد ولی در روش تزریق این درزها و جاهای مخفی درخت، به سم آلوده میشوند )Rout & Das, 2003(. در روش تزریق دشمنان طبیعی در معرض تماس مستقیم با سم قرار نگرفته و لذا میتوانند آفت را کنترل کنند .درصورتی که در روش محلول پاشی دشمنان طبیعی به همراه آفت از بین می روند و نکتة جالب توجه این است که در ایمیداکلوپراید تزریق شده به تنة درخت، غلظت حشره کش در میوه در مقایسه با برگ کمتر است )4102 ,vanWoerkom et al.(. بنابراین در صورت استفاده از غلظت بهینه می توان میزان باقی ماندة آفت کش ها را در روش تزریق به کمتر از حد مجاز رساند.

بر پایة مشاهده های این تحقیق می توان نتیجه گیری کرد که روش تزریق می تواند به عنوان یکی از روش های کنترل شیمیایی در کاهش جمعیت پسیل گلابی مؤثر باشد، اما برای داشتن کارایی شایان پذیرش باید تزریق ،پیش از آغاز فعالیت پسیل انجام شود. همچنین این بررسی نشان داد که تغذیة تکمیلی درختان گلابی به روش تزریق می تواند مقاومت آن را در برابر پسیل گلابی افزایش دهد. اما برای تکمیل اطلاعات در این زمینه ضروری است در زمینة زمان دقیق تزریق، دز بهینة آفت کش و کودکامل و نیز شمار بارهای تزریق و کارایی آن در سال های بعد تحقیقات پیوستة چندساله انجام گیرد. همچنین برای رفع ابهام های موجود در تزریق آفت کش به تنة درخت باید عوارض ناشی از سوراخ کردن تنه در مناطق مختلف و رقم های مختلف گلابی و باقی ماندة آفت کش ها در میوه و برگ بررسی های دقیق تری انجام گیرد.

 

 

 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی