[ امروز : سه شنبه 13 خرداد 1399 ]

آفت زنجره و مدیریت کنترل آن

مقدمه
 
آفت زنجره يكي از آفات مهم باغات م يباشد. در اين ميان دو گونه زنجره مو وزنجره فلاوا بيشترين خسارت را به گياهان باغي وارد مي كنند. زنجره مو در درختان مثمر به مو، سيب، آلبالو،  به، هلو، انار، گلابي و سنجد و در درختان غير مثمر بهسپيدار، زبان گنجشك، نارون، نسترن، ابريشم، ازگيل ژاپني و تبريزي خسارت مي زند.زنجره فلاوا در درختان مثمر به هلو، به، زردآلو، بادام، گردو، آلبالو،گلابي، آلو وسيب و در درختان غير  مثمر به بلوط، اقاقيا، سرو نقره اي همچنين در گياهان علفي به علف هاي هرز شيرين بيان و تلخ بيان خسارت مي زند.نحوه ي خسارت هر دو گونه شبيه هم بوده و توسط حشرات كامل و پوره هاي سنين  مختلف انجام مي شود.
 
 
مشخصات ظاهري آفت زنجره 
هر دو گونه اين آفت داراي سه مرحله زيستي شامل حشره كامل ، پوره و تخم مي باشد.حشره كامل گونه زنجره مواين حشره به رنگ سبز روشن با چشمهاي فيروز هايسير، روشن، سياه يا قهو هاي و بطول 20 تا 28 ميلي متر است. حشرات كامل دارايبالهاي شيشه اي و شفافي هستند و نر اين حشرات توليد صدا م يكنند.
 
 
alt
 
 
حشره كامل گونه زنجره فلاوا : اين حشره به رنگ سبز روشن با چشمهاي ماشي تاسبز تيره و بطول 22 تا 30 ميلي متر است. حشرات كامل داراي بالهاي شيشه اي وشفافي هستند.  بين بندهاي شكم حشرات كامل نوار هاي مشكي ديده مي شود. و نراين حشرات توليد صدا ميكنند
 
 
alt
چرخه زندگي آفت زنجره 
حشرات كامل آفت از اوائل خرداد تا اواخر شهريور بتدريج ظاهر مي شوند ولي اوج ظهور آنهادر دهه اول و دوم تيرماه مي باشد. حشرات نر و ماده يك هفته بعد از ظهورجفتگيري مي كنند. حشره ماده تخمهاي خود را بصورت دو رديف خط چين در زيرپوست و داخل چوب شاخه گذاشته و روي آن را با ماده اسفنجي سفيد رنگيمي پوشاند. شكافهاي تخمگذاري دوكي شكل و بطول 6 ميلي متر است كه با رشدشاخه ها  باز و مشخص میشوند.تعداد شكافهاي تخمگذاري روي شاخه ها متغير است اما در هر شكاف بطورمتوسط 30 عدد تخم و روي هر درخت به طور متوسط 1000 عدد تخم گذاشتهمي شود. هر حشره ماده در طول عمر خود كه دو هفته است تا 1000 عدد تخممي گذارد. حشرات ماده درختان پرشاخه را به درختان كم شاخ و برگ ترجيح مي دهندو از تخم ريزي روي گياهان ضعيف خودداري م يكند.طول دوره جنيني حدود 30 روز است كه پس از آن پوره سن يك ظاهر شده و ازروي شاخه به روي خاك م يافتد. پوره سن يك به سرعت خود را از لابلاي خاك وشكاف زمين به ريشه گياهان ميزبان رسانده و از شيره آن ها تغذيه مي كند. پس ازتكميل سنين  پورگي، پور ههاي سن 5 از خاك خارج شده و براي تغيير جلد به درختيا كلوخه ها چسبيده و حشره كامل در مدت 1 تا 2 ساعت از جلد خارج مي شود.شدت خروج پوره هاي سن 5 از خاك در دهه اول و دوم تيرماه است. حشرات
كامل در ساعات گرم روز در سايه درختان و شاخ هها استراحت م يكنند. مقداري ازشيره گياه تغذيه كرده و سپس جفتگيري و تخمگذاري مي كنند. دوره تخم تا حشره كامل آفت  زنجره مو 4 سال و زنجره فلاوا حدود 8 سال طول مي كشد.
 
 
 
alt
 
پوره
آفت زنجره مو و فلاوا داراي 5 سن پورگي است.1 تا 3 ميلي متر و پاهاي پوره سن يك به رنگ صورتي با چشمهاي قرمز بطول 8جلويي آن كننده است.  پوره سن دوم به رنگ سفيد فاقد چشم و بطول 8 ميلي متر و پاهاي جلويي كننده است. پوره سن سوم به رنگ سفيد و بجاي چشم دو برجستگي در طرفين سر دارد.محل اتصال سينه به شكم خميده و طول حشره 15 ميلي متر است پاهاي جلويي اين سن پورگي نيز كننده است.
 
alt
 
پوره سن چهارم به رنگ كرم با چشمهاي قهو هاي و بطول 23 تا 28 ميلي متراست . پاهاي جلويي پوره سن چهارم نيز كننده و جوان ههاي بال آن مشخص است.پوره سن پنجم به رنگ سبز كم رنگ با چشمهاي قرمز و بطول 23 تا 28ميلي متر است. پاهاي جلويي اين سن پورگي نيز كننده است.
 
 
 
 
alt
 
 
تخم
 تخمهاي زنجره دوكي شكل ، به رنگ سفيد شبيه دانه هاي ريز برنج و بطول 1/5 ميلي متر مي باشد.
 
 
 
alt
 
 
 
نحوه ي خسارت زنجره:
حشرات بالغ درون شاخه هاي جوان درختان ميزبان تخمگذاري مي كنند.تخمگذاري در شاخه هاي نازك و يا در قسمت نازك شاخه منجر به سبز خشك شدنو در نهايت باعث شكستگي آن م يگردد. در باغاتي كه اين آفت شيوع دارد درختاندچار كم رشدي شده، برگها زرد و ميو هها بسيار كوچك مي شوند. درختان بتدري ضعيف شده و سرانجام خشك میشوند پوره هاي اين آفت پس از خروج از تخم با استقرار روي ريشه درختان ميزبان بهشدت از شيره گياهي تغذيه مي كنند. پوره سن يك و دو مستقيماً به ريشه هاي فرعيگياه چسبيده و فاقد لانه و محفظه هستند،در حاليكه پوره هاي سن3،4 و 5 دراطراف ريشه و محل فعاليت خود لانه گلي ساخته و در آن به تغذيه از شيره گياهي مي پردازند. پوره ها تا شعاع يك متري از طوقه در اطراف ريشه ها مستقر هستند و شرايط كاملاً مرطوب را براي رشد خود ترجيح م يدهند. پوره ها با گذشت زمان جهت
تغذيه از شيره گياه روي يك ريشه لانه هاي متعددي مي سازندميزان خسارت آفت زنجره توسط حشرات كامل و پوره ها در تاكستان ها و باغاتبه طور متوسط 40 تا 50 درصد كل محصول در سال مي باشد. فعاليت و خسارت اينآفت در زمين هايي كه عمق خاك آنها كم است و گياهان ميزبان آفت داراي ريشههاي متراكم در قسمت هاي سطحي هستند، زياد تر است. ميزان فعاليت آفت زنجرهدر خاك، مستقل از خصوصيات شيميايي خاك است.
 
 
alt
 
 
alt
 
 
مديريت كنترل
 
-1 آماده سازي زمين و تهيه بستر كاشت : براي فعاليت زنجره ، خاك هاي رسي بسيار مناسب است لذا هنگام تهيه بستر بايستي خاك را به گونه اي تغيير داد كه بافت سبك و شني ايجاد شود. خاكهاي سبك و شني ، آب و كود را در سطح خاك نگه نمي دارند لذا ريشه هاي سطحي در سطح خاك ايجاد نمي شوند در نتيجه ، دسترسي پوره ها به ريشه ديرتر صورت مي گيرد و تلفات طبيعي زيادتري به آنها وارد مي شود.اين خاكها براي ايجاد دالان خروجي توسط پوره هاي سن 5 و همچنين تهيه لانه تغذيه اي براي پوره هاي سن 3 به بعد نامناسب بوده و دالان سازي توسط پوره هاي آفت در اين خا كها به سختي انجام م يشود. از طرفي در اين خا كها شكافهاي عميق تا سطح ريشه ديده نم يشود، در نتيجه پور هها به راحتي نم يتوانند خود را به ريشه رسانده و روي آنها مستقر میشوند.
-2 انتخاب ارقام مناسب: ارقام مقاوم به آفت زنجره مو به ترتيب غوره آب، ياقوتي، شاهرودي، مهد يخاني (مهرگان) ، صاحبي، فخري و عسگري (بي دانه) مي باشند.
-3 نحوه تربيت و هرس : در تاكستان ها تربيت موها به صورت خوابيده باعث حفظ رطوبت و پناهگاهي براي حشرات كامل زنجره مو مي شود، لذا تربيت ايستاده علاوه بر پيشگيري از بيماريهاي قارچي، موجب سهولت عمليات باغباني، خشك ماندن سطح خاك (پوره هاي سن يك آفت به محض خروج و برخورد با سطوح داغ خاك در مدت چند ثانيه مي ميرند)، مشخص شدن بهتر شاخ ههاي حاوي تخم و شكار بهتر حشرات كامل آفت توسط پرندگان مي شود در خصوص ساير درختان نيز هرس فرم دهي توصيه مي شود. 
 
 
 
alt
 
 
-4 مديريت علف هاي هرز
 
به منظور حذف علف هاي هرز حاوي تخم آفت وجلوگيري از دسترسي پوره ها به ريشه آن ها بايستي علف هاي هرز در ماه هاي مرداد و شهريور وجين و معدوم شوند. به منظور افزايش جمعيت و كارآيي دشمنان طبيعيزنجره، همچنين كنترل علف هاي هرز توصيه مي شود در صورت امكان نسبت بهكاشت مخلوط يا انفرادي گياهان گلدار مانند شويد، بومادران، هويج وحشي، ماشك،جو و گل اشرفي اقدام گردد.
 
5-آبياري مرتب و كافي
 
آبياري سطحي باعث گسترش ريشه درختان در سطحخاك م يشود در نتيجه دسترسي پور ههاي سن اول آفت به ريش هها با سهولت انجام مي شود. بنابراين آبياري درختان بايستي به ميزان كافي و به طور منظم انجام شود.
آبياري در هنگام اوج خروج پور ههاي سن 5 آفت باعث تسهيل در دالان سازي و خروجآسانتر آنها از خاك م يشود. لذا توصيه مي شود در صورت امكان قبل و بعد از اين زمان (دهه اول و دوم تيرماه) آبياري بطور محدود انجام شود.
 
6- تقويت درختان
 
درختان بايستي در زمستان از طريق چالكود و در بهار و تابستاناز طريق محلول پاشي با كودهاي مايع تقويت شوند.محلول پاشي براي افزايش ميوه دهي يك نوبت در اواخر پاييز و يك نوبت هنگام
متورم شدن جوان هها در بهار طبق فرمول زير انجام شود. اوره ( 5 كيلوگرم)، سولفات روي ( 5 كيلوگرم)، اسيد بوريك ( 5 كيلوگرم)، آب ( 1000ليتر) در زمستان براي هر درخت بارده با فرمول زير چالكود انجام گيرد.سولفات پتاسيم منيزيم 1 كيلوگرم، سولفات پتاسيم 1 كيلوگرم، سولفات آمونيوم 1كيلوگرم، سولفات روي 100 گرم، سولفات منگنز 50 گرم، سولفات مس 50 گرم، كود حيواني به مقدار لازم.براي چالكود مقادير كودهاي شيميايي با كود حيواني مخلوط شده و در چاله هايي كهبه قطر و عمق ني ممتر در سايه انداز درختان و در مسير آبياري ايجاد م يشود ريختهشده و فقط 5 سانتي متر روي چاله را با خاك مي پوشانيم. از مخلوط كردن خاك بامخلوط كودها جلوگيري شود. در فصل بهار 3 هفته بعد از ريزش كامل گلبرگها محلولپاشي با كود كامل ميكرو به نسبت 3 كيلوگرم در 1000 ليتر آب انجام شود.
 
7 -شخم و پابيل كردن زمين باغ
 
 
هنگام خروج پوره ها يعني از اوائل تيرماه بيلزدن پاي درختان موجب خراب شدن دالانهاي خروج پور هها شده و آنها را در معرض پرندگان قرار م يدهد.
 
 
8 -حذف شاخه هاي حاوي تخم آفت
 
از اوائل تيرماه تا اواخر مردادماه بايستيشاخه هاي حاوي تخم آفت را بطور مرتب حذف نمود. با توجه به اينكه تعداد زيادي ازپارازيته مي شوند لازم است Oligosita sp. تخم هاي زنجره توسط زنبور پارازيتوئيد شاخه هاي حاوي تخم هرس شده در محل باغ درون سطل هاي بزرگ نگهداري شوندتا ضمن جلوگيري از نفوذ پوره هاي آفت به درون خاك با حفظ و حمايت پارازيتوئيدها باعث تثبيت جمعيت آنها شويم.
 
 
9 -محلول ريزي سم 
 
براي كنترل پوره هاي سن اول آفت كه به تازگي از تخمخارج شده و روي خاك افتاده اند مي توان از سم آبياري استفاده كرد. براي اين منظوراز سم ايميدا كلو پرايد (كونفيدور) به نسبت نيم در هزار همراه آبياري و در كل سايهانداز درخت استفاده مي شود. با توجه به طول دوره جنيني آفت وبه دليل خروجتدريجي پوره ها از تخم، عمليات سم آبياري بايستي اول مرداد انجام و پانزدهم مردادتكرار شود.
10- پايداري كنترل آفت 
 
به دليل طول دوره يك نسل آفت، موارد 4 تا 9 بايستي هر ساله و به مدت چهار تا 8 سال تكرار شود.
 
 
 

بذر

بذر 

ابزارآلات کشاورزی

ابزار آلات کشاورزی